Έρευνα: Οι Έλληνες ως μετανάστες…

Ολόκληρο το κείμενο

Κατά καιρούς έχουν διεξαχθεί πολλές έρευνες σχετικά με τους Έλληνες που κατά περιόδους έφυγαν από τη χώρα μας πηγαίνοντας να βρουν την τύχη τους σε άλλα εδάφη. Εδάφη που έμελλαν να γίνουν οι νέες γλυκές πατρίδες τους. Ο απόηχος σε κάποιες απ’ τις έρευνες αυτές πήρε μορφή μένους εναντίων των συντελεστών τους από κορυφαίες τόσο «προοδευτικές» όσο και «συντηρητικές» πένες.

Ο λόγος που ερέθισε τις παραπάνω πένες είναι ότι η αλήθεια συγκρούεται με την κατεστημένη αντίληψη. Μια αντίληψη που θέλει τους Έλληνες μετανάστες να είναι οικογενειάρχες δουλευταράδες, που παρά τις δυσκολίες «τα κατάφεραν». Μια αντίληψη που σε αντιδιαστολή με τους «εγχώριους» μετανάστες από Αλβανία, Πακιστάν κ.ο.κ., οι Έλληνες «δεν ήταν το ίδιο». Ήταν άλλη η «ποιότητα» της «ράτσας».

Οι έρευνες αυτές συγκλίνουν ως προς τα ευρήματά τους και διεξήχθησαν από την ομάδα του «Ιού της Ελευθεροτυπίας» και του «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα», του Στ. Κούλογλου, εν έτη 1998. Αξίζει να τις διαβάσετε και να τις δείτε αντίστοιχα.

Η έρευνα του GMT εξαντλήθηκε στην εξακρίβωση των στοιχείων που παρατίθενται στα παραπάνω πονήματα, μέσα από το κυνήγι των πηγών που χρησιμοποίησαν, την αξιοπιστία τους και το ειδικό βάρος που αυτές φέρουν. Το αποτέλεσμα της έρευνας του GMT δικαιώνει τις εργασίες τους και επιβεβαιώνει τα ευρήματά τους, τα οποία και αναπαράγει και διανθίζει στο παρόν κείμενο.

Το κείμενο διαιρείται σε δύο μέρη που αποτελούν τις απαντήσεις σε δύο ερωτήματα:

A.      Πώς φέρονταν οι Έλληνες μετανάστες;

B.      Πώς φέρονταν οι ντόπιοι στους Έλληνες μετανάστες;

Μέρος Α: Πώς φέρονταν οι Έλληνες μετανάστες;

Πολλοί δικαιολογημένα «αγανακτισμένοι» με την υπερσυσσώρευση παράτυπων μεταναστών, αδικαιολόγητα προβαίνουν από γενικούς αφορισμούς, όπως «σκαταλβανοί» και «βρωμοπακιστανοί», μέχρι και σε αυτοδικία (βλ. μαχαιρώματα, ξυλοκόπημα κ.α.). Γενικεύουν, δηλαδή, με αφορμή τις παράνομες συμπεριφορές ορισμών μελών μιας εθνικότητας, προς όλα τα μέλη της εθνικότητας αυτής. Προσδίδονται, μ’ άλλα λόγια, χαρακτηριστικά περιπτώσεων, σε όλον τον πληθυσμό μιας εθνικότητας. Αυτό, βέβαια, δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Είναι φαινόμενο που συναντάται σε κάθε κοινωνία και, όπως θα δούμε, ακόμη και εις βάρος των Ελλήνων.

Τουλάχιστον, λένε, εμείς οι Έλληνες δεν σφάζαμε όταν πηγαίναμε έξω! Μια ματιά, όμως, στα ντοκουμέντα που αφορούν τις περιόδους όπου σημειώθηκαν τα κύρια μεταναστευτικά κύματα Ελλήνων προς το εξωτερικό (κυρίως ΗΠΑ), δεν δείχνουν ακριβώς αυτό.

Ένα κλασικό ανάγνωσμα στις εγχώριες σχολές εγκληματολογίας είναι εκείνο του  Κ. Γαρδίκα (Εγκληματολογία, 1947) στο οποίο παραθέτει πίνακα για την εγκληματικότητα σε ευρωπαϊκές χώρες το 1902. Μεταξύ άλλων αναφέρει «...Ει και η σύγκρισις στατιστικών είναι επισφαλής, όμως αι υπάρχουσαι διαφοραί είναι τόσω μεγάλαι, ώστε είναι ενδεικτικαί...Χαρακτήρ της τότε εγκληματικότητος της Ελλάδος είναι η μεγίστη συχνότης των φονικών…».

Η πρώτη αναφορά για Έλληνες που είχαν «μπλεξίματα» με τον Νόμο ήταν το 1890 όταν 3 ομοεθνείς που συνελήφθησαν με παραχαραγμένα νομίσματα. Η τελευταία «διάσημη» περίπτωση είναι εκείνη της Ελληνικής «Συμμορίας» (Greek Mob) που δραστηριοποιήθηκε στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ από το ’60 μέχρι τη δεκαετία του ’90. Μέσα σε αυτούς συγκαταλέγονται φίρμες όπως ο Pete the Greek, Prokos the Greek, Steve Bouras, Satto the Greek και ο Anton the Greek, οι οποίοι πρωταγωνίστησαν σε υποθέσεις με ναρκωτικά, τοκογλυφία, τζόγο αλλά και άλλες μορφές οργανωμένου εγκλήματος.

Δείχνουν, όμως, ορισμένοι συμμορίτες και 3 παραχαράκτες την αξία εκείνων που έχουν ελληνική καταγωγή; Σε καμία περίπτωση! Εκείνο που ευνόησε τέτοιες αντιλήψεις ήταν οι επιδόσεις Ελλήνων μεταναστών στα λεγόμενα εγκλήματα του «δρόμου». Το 1929 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ,Herbert Hoover, διέταξε μια εκτενή έρευνα της εγκληματικότητας στις ΗΠΑ. Η Επιτροπή Wickersham, όπως ονομάστηκε, συνέταξε μια τεραστίων διαστάσεων Έκθεση της οποίας ο 10^ος τόμος αφορά τη μετανάστευση & το έγκλημα (Crime & The Foreign Born).

Στην έκθεση αυτή, όπως εύστοχα παρατηρεί ο Ιός και στη σελίδα 107 αναφέρεται ότι «…σε 20 από τις 30 πόλεις οι Έλληνες είχαν δείκτη εγκληματικότητας μεγαλύτερο από των ντόπιων. Το ίδιο ισχύει για τους Ιταλούς και τους Πολωνούς για τις 13 από τις 30 υπό εξέταση πόλεις…».

Δηλαδή, αυξήθηκε η εγκληματικότητα επειδή πήγαν οι Έλληνες; Η απάντηση στα Συμπεράσματα του κειμένου. Έτσι, όπως τα λες, μου ακούγονται λες και άδειασε η Ελλάδα από εγκληματίες, όπως άδειασε η Αλβανία μετά τη Μπερίσα εποχή. Δεν ξέρω. Πάντως ο Henry PrattFairchild, το 1911, στο έργο του «Ελληνική Μετανάστευση στις Ηνωμένες Πολιτείες» (εκδόσεις του Yale University, σ.226- όπως τη παραθέτει & ο Ιός) αναφέρει "Μια μάλλον διασκεδαστική επίπτωση της μετανάστευσης, ευεργετική τουλάχιστον για την Ελλάδα, μου επισημάνθηκε από τον κ. Νάθαν. Σε ένα πρόσφατο ταξίδι του στη Σπάρτη, είχε μια συνομιλία με τον επικεφαλής της χωροφυλακής της περιοχής, και ο αξιωματικός παρατήρησε ότι επειδή η μετανάστευση είναι τόσο μαζική, η Σπάρτη έχει αλλάξει, από τόπος πολύ ταραχώδης που ήταν στο παρελθόν, σε ένα από τα πιο ήσυχα μέρη που μπορεί κανείς να φανταστεί. Στην πραγματικότητα, είπε, όχι μόνο η δική του περιφέρεια αλλά όλη εν γένει η Ελλάδα μοιάζει να έχει απαλλαγεί από τους πιο ακόλαστους εγκληματίες της".

Η εγκληματικότητα και η γενικότερη παραβατική συμπεριφορά των Ελλήνων μεταναστών έκανε την ελληνόφωνη εφημερίδα «Ελληνικός Αστήρ» αρθρογραφώντας με αφορμή τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στην Νότια Ομάχα (South Omaha) της πολιτείας Νεμπράσκα (για τα οποία θα αναφερθούμε στη συνέχεια), να προσπαθήσει να «συμμορφώσει» τους Έλληνες παροτρύνοντάς τους να προσπαθήσουν να υπακούν τους Νόμους της χώρας υποδοχής. Των ΗΠΑ.

Είναι γεγονός ότι τα πρώτα «καραβάνια» μεταναστών που έπιασαν τη στεριά των ΗΠΑ αποτελούνταν από άντρες (κατά 95%), ανύπαρκτης μόρφωσης και ηλικίας από 15 έως 35. Αναγκάστηκαν να ζουν σε αγελαία κατάσταση εντός καταλυμάτων σε ομάδες των 20 ατόμων ανά δωμάτιο. Το γεγονός αυτό προκαλούσε καταπιέσεις οι οποίες «εξωτερικευόντουσαν» σε «λευκές» κοπελιές και κατά συνέπεια διοχετεύονταν αρνητικές αντιλήψεις για τους μετανάστες με καταγωγή απ’ τη χώρα μας.

Σε όλο το φάσμα των αναλύσεων, εκθέσεων, ερευνητικών και συγγραφικών πονημάτων που αναφερθήκαμε, αποτελεί κοινό τόπο η πραγματικότητα ότι οι Έλληνες (και οι περισσότεροι μετανάστες τις εποχής) εμπλέκονταν σε εγκλήματα του δρόμου» και όχι στο οργανωμένο έγκλημα, στο οποίο όπως είδαμε οι Έλληνες ενεπλάκησαν μεταγενέστερα με… αξιώσεις.

Οι Έλληνες, μ’ άλλα λόγια, είχαν καλό «πλασάρισμα» στα στατιστικά των εγκληματιών. Πολλές φορές πρώτοι, άλλες δεύτεροι, άλλες τρίτοι. Στις παραπάνω βέβαια αναλύσεις θα παρατηρήσατε ότι συντριπτική συμμετοχή στο έγκλημα είχαν οι μαύρου δέρματος μετανάστες και οι Μεξικανοί. Γιατί; Απλούστατα γιατί είχαν τη μερίδα του λέοντος στη ρατσιστική καταπίεση και, κυρίως, γιατί αποτελούσαν το κύριο σώμα των μεταναστών σε όρους απόλυτων αριθμών. Άρα, εξαιρώντας τους μαύρου δέρματος και τους Μεξικανούς ισχύουν οι κατατάξεις που αναφέρουμε παραπάνω.

Για τα στατιστικά στοιχεία που αναπαρίστανται σε έναν σωρό πίνακες της σχετικής βιβλιογραφίας, οι ερευνητές πάντα επισημαίνουν ότι αποτελούν μια ένδειξη και όχι απόδειξη, διότι απλούστατα υπάρχουν και κοινωνικά ζητήματα που υπεισέρχονται και τα επιβαρύνουν πολλές φορές άδικα.

Για παράδειγμα, αν δείτε έναν Πακιστανό και έναν Έλληνα να πλακώνονται στον δρόμο ποιόν θα συνδράμει η ΕΛ.ΑΣ.; Μάλλον τον Έλληνα (στις περισσότερες των φορών). Έτσι, ο Πακιστανός θα κρατηθεί, θα κατηγορηθεί για πλημμέλημα ή για ό,τι άλλο και έτσι χτίσαμε ένα επιπλέον στατιστικό. Με αυτού του είδους την προκατάληψη «φουσκώνονται» και τα στατιστικά που αφορούν τους Έλληνες ως μετανάστες αυτή την φορά.

Επίσης, το ίδιο παράπτωμα επισύρει, σύμφωνα με τις παραπάνω έρευνες, μεγαλύτερες ποινές προς τον ένοχο μετανάστη παρά στον ντόπιο. Έτσι, στο διάβα του χρόνου, οι μετανάστες πλειοψηφούν πίσω απ’ τα σίδερα και δημιουργείται έτσι ένα ακόμη στατιστικό.

Στο επόμενο μέρος, πως μας αντιλαμβάνονταν οι Αμερικάνοι, οι Καναδοί και οι Αυστραλοί (της έρευνας εξαιρούνται οι Γερμανοί λόγω χρόνου) ως μετανάστες και πως εν τέλει μας αντιμετώπιζαν. Ένα έθνος «νόμιμο κληρονόμο» μιας πολύτομης περιουσίας και ενός αξιακού συνόλου που απλώς μας φουσκώνει το στήθος αντί τον νου.

Μέρος Β: Πώς φέρονταν οι ντόπιοι στους Έλληνες μετανάστες;

Διάχυτη στη συντηρητική κοινωνία των ΗΠΑ ήταν η άποψη ότι οι Έλληνες είναι ανάξιοι των προγόνων τους. Φτωχοί συγγενείς της δοξασμένης κληρονομιάς. Ανατολίτες, όχι ευρωπαίοι, άξεστοι και αδύναμοι να σηκώσουν το βάρος του κλέους του αρχαίου πολιτισμού.

Αν πάρουμε, όμως, τα πράγματα απ’ την αρχή θα δούμε ότι οι άνθρωποι που πήραν τον δρόμο της ξενιτιάς άφηναν πίσω μια πατρίδα που η γη της είχε «ζήσει» την εξευτελιστική ήττα από τους Τούρκους (1897), τον Εθνικό Διχασμό, τους δύο Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την αποτυχία της εκστρατείας κατάληψης της Άγκυρας (με συνέπεια τη Μικρασσιατική Καταστροφή) και δύο Χρεοκοπίες (1893 & 1932)…

Την πείνα της περιόδου και την ανάγκη για εργασία εκμεταλλεύτηκαν οι «ευαγγελιστές» της Γης της Επαγγελίας. Άνθρωποι περιέγραφαν με λαμπρούς και γεμάτους μέλι χαρακτηρισμούς τη ζωή στις ΗΠΑ και τον Καναδά (όπως οι δουλέμποροι δείχνουν βίντεο με πισίνες στους «δικούς μας» μετανάστες). «Στο ψωμί τους βάζουν βούτυρο!» έλεγαν στο ξυπόλητο 15χρονο και η οικογένεια αποχωρίζονταν τους άντρες της. Τα ναύλα είτε τα πλήρωναν κανονικά, είτε τα χρωστούσαν στον μεταφορέα με υποθήκη περιουσία τους (σπίτια ή κτήματα). Αν δεν είχαν περιουσία, τότε υπέγραφαν «σύμβαση εκμετάλλευσης» γινόμενοι πια δούλοι υπό ενοικίαση ή πώληση.

Στο ταξίδι τους  κοιμόντουσαν στο κατάστρωμα, είτε στο κουφάρι του πλοίου. Συνωστισμένοι, άπλυτοι επί 30 σχεδόν μέρες ταξίδευαν στη θάλασσα που πολλοί από αυτούς πρώτη φορά έβλεπαν (με αποτέλεσμα πολλούς εμέτους και αρρώστιες).

Φθάνοντας στον κόλπο που στέκει το «νεανικό» τότε Άγαλμα της Ελευθερίας, κοίταζαν και χαιρετούσαν ενεοί τους πελώριους ουρανοξύστες. Η Α’ και Β’ Θέση αποβιβάζονταν για έλεγχο χαρτιών ενώ η Θέση Deck έμπαινε σε πλοιάριο για το… Έλλις Άιλαντ.

Το Έλλις Άιλαντ ήταν το νησί στο οποίο στεγαζόταν οι εγκαταστάσεις υποδοχής των μεταναστών. Ιατρικός έλεγχος. Έλεγχος πολιτικών φρονημάτων. Οι άρρωστοι επέστρεφαν «με το ίδιο εισιτήριο», ενώ το ίδιο γινόταν και σε εκείνους για τους οποίους αντιλαμβάνονταν ότι ήταν θύματα δουλεμπόρου. Οδυρμοί, αυτοκτονίες αλλά και δάκρυα χαράς στα μάτια των Ελλήνων, Ιταλών, Πολωνών κ.ο.κ. μεταναστών.

«Λευκή Γυναίκα εθεάθη με Έλληνα!»

Σοκαριστικός ο τίτλος του άρθρου εφημερίδας της εποχής, όπως μας μεταφέρει ο Έλληνας ομογενής από το Ντιτρόιτ κος Dan Georgakas. Προκαλεί η άποψη ότι στα τέλη του 19^ου και στα πρώτα χρόνια του 20^ουαιώνα, οι Έλληνες δεν κατατάσσονταν στους «λευκούς»! Θεωρούνταν, όπως προκύπτει απ’ τα δημοσιεύματα και τις μαρτυρίες της περιόδου, Ανατολίτες και μη Ευρωπαίοι. Αυτό μη σας λυπεί διότι την ίδια αντιμετώπιση επιφύλασσαν οι Αμερικάνοι για όλους τους νοτιοευρωπαίους.

Σε πολλές περιοχές επιβάλλονταν οι «κανόνες» που εφήρμοζαν στους αφροαμερικάνους ή αλλιώς τους «νέγρους», όπως επιτιμητικά τους αποκαλούσαν. Στους κινηματογράφους η πλατεία ανήκε στους λευκούς, ενώ ο «γυναικωνίτης» (το πατάρι) στους νέγρους και στους μη λευκούς (Έλληνες, Ιταλούς κ.ο.κ.).

Μα πώς γίνεται; Το δέρμα μας δεν το έβλεπαν; Ο χαρακτηρισμός «λευκός» δεν απευθυνόταν στο δέρμα και το χρώμα του, αλλά στηνκοινωνική τάξη- αντίληψη. Οι βορειοευρωπαίοι, για παράδειγμα, θεωρούνταν λευκοί. Το αστείο είναι φορείς της εν λόγω προκατάληψης ήταν οι εξαμερικανισμένοι Ιρλανδοί που είχαν προηγηθεί ως μεταναστευτικό κύμα και είχαν αφομοιωθεί απ’ την Βορειοαμερικανική κοινωνία των ευγενών προτεσταντών. Οι Ιρλανδοί οι οποίοι υπέστησαν την ίδια διάκριση θεωρούμενοι απ’ τους ντόπιους ως «μη λευκοί»! Είναι ακριβώς, όπως στο ρεπορτάζ που ένας Σύριος μιλά για ληστεία που του έκαναν στο μαγαζί του στο κέντρο της Αθήνας και ζητά εδώ και τώρα να φύγουν οι Μπαγκλαντεσιανοί και οι Πακιστανοί!;! Όπως μια φίλη Ρωσίδα που έχει απηυδήσει με τους Αλβανούς κ.ο.κ..

Την απέχθεια αυτή την σημάδεψε το μένος της Κου-Κλουξ-Κλαν (ΚΚΚ), της περίφημης ρατσιστικής οργάνωσης, που έδειξε ιδιαίτερη συμπάθεια πέραν από τους ανθρώπους μαύρου δέρματος και… στους Έλληνες. Πυροβολισμοί, εμπρησμοί και άλλες κορυφώσεις έγραψε η ιστορία αυτής της «σχέσης».

Ο τρόπος διαβίωσης των Ελλήνων ήταν όπως σχεδόν βλέπουμε σήμερα τους μετανάστες στη χώρα μας. Αλλά ακριβώς, όπως και σήμερα, οι μετανάστες θεωρούνταν πηγή μόλυνσης. Κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Εκεί μας κόλλησαν το «filthy Greeks», δηλαδή «βρωμοέλληνες». Η επαίσχυντη συμπεριφορά θωρούνταν σε μαρκίζες εστιατορίων, όταν οι Έλληνες έκαναν τα πρώτα βήματα στην εστίαση, αναγράφοντας «All American. No rats. No Greeks» (εδώ, σελ. 22). Μετάφραση; «Αμιγές Αμερικάνικο. Όχι ποντίκια. Όχι Έλληνες». Ακριβώς σαν το πιο πρόσφατο «Απαγορεύονται οι Έλληνες και τα σκυλιά!» που λέγεται για τη Γερμανία και το δικό της ρατσισμό.

Σε αυτά προσθέστε και μια έλλειψη διάθεσης από τους Έλληνες να μάθουν Αγγλικά και να ενταχθούν στην κοινωνία «υποδοχής», πράγμα που στηλιτεύονταν από τους Αμερικάνους. Μαζεύονταν μαζί στα καφενεία τους και μιλούσαν πολιτικά μεταξύ τους πίνοντας και τζογάροντας. Πράγματα ασυνήθιστα για τον συντηρητικό Βορειοαμερικάνο.

Στα εργασιακά; Όπως λέει ο καθηγητής κος D. Georgakas, όταν πρωτοσυστάθηκαν εργατικά συνδικάτα στους μύλους της Ουάσινγκτον, οι Έλληνες αποκλείστηκαν απ’ τις κεντρικές οργανώσεις ως μη λευκοί. Έτσι, για να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους σχημάτισαν εργατικό συνδικάτο με τους Τούρκους και τους Αλβανούς μετανάστες.

Οι πόλεμοι του πρώτου μισού του αιώνα σφυρηλάτησαν «σκληρές» καρδιές στους Έλληνες δίνοντας μέσα από το πρίσμα των εχθροπραξιών και απ’ τα στατιστικά που αναφέραμε παραπάνω, την εντύπωση ενός έθνους μιλιταριστών και αμοραλιστών. Όπως οι σύγχρονοι Έλληνες θεωρούν φυλές που έρχονται από περιοχές που οι Αμερικανοί φρόντισαν να εκδημοκρατίσουν, όπως το Αφγανιστάν.

Επιστέφοντας στην εργασιακή συμπεριφορά και οργάνωση οι Έλληνες έδειξαν ένα μεικτό πρόσωπο. Από τη μία πρωτοστάτησαν ή συμμετείχαν σε συνδικάτα και αγώνες, όπως αναπτύσσονται στο βιβλίο  ενός άλλου Dan Georgakas (και εδώ), Έλληνα αναρχικού αυτήν τη φορά.

Από την άλλη, όμως, χρησιμοποιήθηκαν ως απεργοσπάστες όπου η εργοδοσία εύρισκε ανθρώπους που θα ρίσκαραν ώστε να κερδίσουν τα ως προς το ζην. Χαρακτηριστικό ήταν το πογκρόμ που υπέστη η Ελληνική κοινότητα της Νότιας Ομάχα (South Omaha- 1909), πληθυσμού γύρω στους 2.000. Δεν ήταν τα μόνα κρούσματα διωγμών που συνέβησαν εις βάρος των ομοεθνών μας τη δύσκολη εκείνη εποχή. Νιου Χαμσάιρ- 1906, Σικάγο 1907, Γουάιτ Πάιν-1908 κ.α.. Μάλιστα σε ένα συμβάν στην Ουάσινγκτον, Αμερικάνοι έβαλαν Έλληνες σε πλοιάριο και τους είπαν να μην επιστρέψουν γιατί θα πυροβοληθούν…

Τα φθηνά χέρια των Ελλήνων τους έφερναν στις δουλειές και ελέω Μεγάλης Ύφεσης (1929) οι Αμερικάνοι «στενεύονταν» στο καρεκλάκι του σοφρά της ανεργίας. Αλλά κατηγορούσαν τους Έλληνες ότι τους έπαιρναν τις δουλειές στις οποίες την ίδια ώρα οι Αμερικάνοι δεν ήθελαν να εργάζονται θεωρώντας τες κατώτερες και ευτελείς. Όπως δηλαδή, τώρα κατηγορούμε τους μετανάστες για το ότι δεν βρίσκεις δουλειά σε οικοδομή, αλλά ο φραπέ πήγαινε σύννεφο.

Βέβαια, για την εικόνα του μιλιταριστή απεργοσπάστη ευθύνη κυρίαρχη έχουν και τα ΜΜΕ που αναπαρήγαγαν το στερεότυπο την ίδια ώρα που το «μεικτό» πρόσωπο των Ελλήνων συμμετείχαν σε διαμαρτυρίες εναντίων εργοδοτών που χρησιμοποιούσαν απεργοσπάστες (βλ. εδώ - σελ. 209 και  εδώ). Καθίσταται σαφές ότι κάθε γενίκευση είναι εξ ορισμού λανθασμένη.

Επιστρέφοντας στην South Omaha, η χρήση Ελλήνων ως απεργοσπάστες σε κινητοποίηση των κατοίκων της περιοχής εξόργισε τον κόσμο. Σε μια ένταση που δημιουργήθηκε συνέπεια αντίδρασης των εργαζομένων, ένας αστυνόμος (Εντ Λόουρι) )δολοφονείται από Έλληνα απεργοσπάστη (Γιάννης Μουσουρίδης). Τότε ξεσπά λυντσάρισμα σε όποιον Έλληνα κινούνταν στην πόλη και εμπρησμοί των ιδιοκτησιών (κατοικιών και καταστημάτων) των ομοεθνών μας. Λεπτομέρειες μας παρέχει ο Ελληνοαμερικανός καθηγητής John G. Bitzes εδώ για το πως προστατεύτηκαν οι συμμετέχοντες, για την καλή τύχη του Ι. Μουσουρίδη και την… κακή του Νικόλα Τζιμίκα που δολοφονήθηκε μάλλον ως οφθαλμός αντί του οφθαλμού του αστυνόμου.

Τα γεγονότα της South Omaha αναπαρήγαγαν τα μέσα της εποχής με τρόπο που ερέθιζε το ρατσιστικό ένστικτο, τον φόβο και το μίσος (σας θυμίζει τίποτα;) κατά των Ελλήνων. Αποτέλεσμα ήταν πολύ σύντομα να έχουμε προβλήματα πογκρόμ σε άλλες πόλεις των ΗΠΑ, όπως το Κάνσας Σίτυ (Κάνσας) και το Ντέιτον (Οχάιο).

Τι έλεγε ο Τύπος της εποχής; (παράθεση από τον Ιό):

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ. Ξεφυλλίζοντας τις ομογενειακές εφημερίδες της εποχής, διαπιστώνει κανείς ότι τα ρατσιστικά στερεότυπα σε βάρος των ελλήνων μεταναστών αφθονούσαν στις στήλες του αμερικανικού τύπου, με θεματολογία που παρουσιάζει εκπληκτικές αναλογίες με όσα γράφονται κι ακούγονται σήμερα στην Ελλάδα για τους Αλβανούς συμπολίτες μας. Πρώτο και κύριο χαρακτηριστικό που αποδίδεται στους Ελληνες, έτσι γενικά, είναι η υψηλή εγκληματικότητα. Καθρέφτης της σχετικής αρθρογραφίας μπορεί να θεωρηθεί η τακτική στήλη "Ελληνες εν Αμερική" του "Ελληνικού Αστέρος" του Σικάγου, που περιείχε ως επί το πλείστον αναδημοσιεύσεις από τον τοπικό τύπο διάφορων περιοχών: σε σύνολο 149 ειδήσεων που δημοσιεύθηκαν στις 12 πρώτες εβδομάδες του 1909, οι 78 (ποσοστό 52,3%) αφορούσαν πραγματικά εγκληματικά περιστατικά με δράστες Ελληνες μετανάστες ενώ άλλες 16 (10,7 %) ασχολούνταν με παρεμφερείς κατηγορίες που -λανθασμένα ή `φουσκωμένα'- τους απευθύνθηκαν. Ακολουθεί επιλογή από χαρακτηριστικά δημοσιεύματα της εν λόγω στήλης.

ΤΣΑΝΤΑΚΗΔΕΣ. "Η εν Φιλαδελφεία της Πενσυλβανίας συνάδελφος `Ημερολόγιον' γράφει ότι συνελήφθη ο Ελλην Βουζάνης, κατηγορούμενος ότι κατέριψε χαμαί μίαν Αμερικανίδα με τον σκοπόν να της αφαιρέσει τα διαμαντικά και τα πολύτιμα αυτής ενώτια" (15/1/1909).

ΒΙΑΣΤΕΣ ΑΝΗΛΙΚΩΝ. "Επίθεσις Ελληνος κατά μικράς αμερικανίδος. Εν Πουέβλω της πολιτείας Κολοράδου κατά την εκεί συνάδελφον `Chieftain' συνελήφθη ο Ελλην Ιωάννης Σωτηρίου, διότι νύκτα τινά μεθυσμένος ών κατεδίωξε μικράν τίνα Αμερικανίδα. Εις τας φωνάς της παιδίσκης προσέτρεξαν κλητήρες, οίτινες συνέλαβον τον μεθυσμένον ομογενή, όν οδήγησαν εις το κρατητήριον, όπου την επομένην κατεδικάσθη εις πρόστιμον 100.000 δολλαρίων και τα έξοδα παρ' όλας τας διαμαρτυρίας του ότι ουδέν κακόν διεννοείτο και ότι η μικρά Αμερικανίς ωμοίαζε τα μέγιστα προς την εν τη γενετείρα διαμένουσαν αδελφήν του" (5/2/1909).

ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΟΙ ΑΝΗΛΙΚΩΝ. "Κατά την εν Μέμφιδι της πολιτείας Τεννεσή συνάδελφον `Scimiter' συνελήφθησαν οι Ελληνες Ηλίας και Νικόλαος Καλαμούζος, κατηγορούμενοι επί παραβάσει του περί μεταναστεύσεως νόμου δια της εισαγωγής ενταύθα Ελληνοπαίδων ανηλίκων, ούς ετοποθέτουν ως υπαλλήλους εις στιλβωτήρια υποδημάτων, λεγόντες και διαβεβαιούντες ενόρκως προ των μεταναστευτικών αρχών ότι οι εισαγόμενοι Ελληνόπαιδες ήσαν συγγενείς των" (19/2/1909).

ΒΡΩΜΙΑΡΗΔΕΣ."Την φρικώδη κατάστασιν των Ελλήνων αναγιγνώσκομεν εν τη Δέμβερ του Κολοράδου συναδέλφω `Νέα'. Κατά την συνάδελφον ταύτην, ήτις δημοσιεύει εν πλάτει την έκθεσιν του εκεί αστυϊάτρου, 800 Ελληνες ζώσιν υπό τους χειρίστους της υγιεινής και ανθρωπότητος κανόνας. Η αστυνομία εύρε περί τους 25 Ελληνας κοιμωμένους και διαιτωμένους εις έν στενότατον δωμάτιον. Αμέσως η αστυνομία εξεδίωξε τούτους εκείθεν και απελύμανε καταλλήλως το δωμάτιον τούτο, εξ ού ηπειλείτο η υγεία και του περιοίκου πληθυσμού. Ενεκα τούτου η συνάδελφος επιτίθεται δριμύτατα κατά των Ελλήνων, λέγει δ' ότι εκ της ελεεινής τούτων υγιεινής καταστάσεως απειλείται η υγεία όλης της πόλεως" (5/3/1909).

ΑΠΕΡΓΟΣΠΑΣΤΕΣ. "Δεν είνε ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά, καθ' ήν συμβαίνει ομογενείς να εργάζωνται ως ανταπεργοί. Τούτο είνε κάκιστον, διότι όχι μόνον μισητοί μεταξύ των άλλων ανθρώπων γενόμεθα, αλλά ενεργούμεν και καθ' ημών αυτών, ενώ εκ του άλλου άι διάφοροι Αμερικανικαί εταιρείαι μας μεταχειρίζονται ως όργανα, η δε ζωή μας διατρέχει τον έσχατον των κινδύνων" (29/1/1909).

ΣΩΜΑΤΕΜΠΟΡΟΙ. "Ετερον κρούσμα σωματεμπορίας μας έρχεται από την πόλιν Κάνσας της πολιτείας Μιζούρι, κατά την εκεί συνάδελφον `Αστήρ'. Ενεκα τούτων οι επί της μεταναστεύσεως επόπται ήρξαντο σταυροφορίαν κατά των Ελλήνων, ενώ άι Αμερικανικαί εφημερίδες πλάσσουσι διαφόρους φανταστικάς ιστορίας, αίτινες γράφονται επί το τραγικώτερον προς εξερέθισιν των Αμερικανών κατά των Ελλήνων. Το βέβαιον είναι ότι τοιαύτα κρούσματα συμβαίνουσιν, αλλ' είναι όντως πολύ άδικον να μέμφεται ολόκληρος ο Ελληνικός πληθυσμός δια την παρανομίαν δύο ή τριών Ελλήνων ιδιοκτητών στιλβωτηρίων" (1/1/1909).

(τέλος παράθεσης)

Φεστιβάλ Τορόντο- Καναδάς

Θέλετε σουβλάκι και πίτες ωραία ψημένες από Καναδούς;Καλωσορίσατε στο Τορόντο του Καναδά. Εδώ κάθε χρόνο και προς τιμήν των Ελλήνων που εκδιώχθηκαν βάναυσα από την πόλη, με εμπρησμούς και απείρου… μίσους σκηνές, πραγματοποιείται κάτι σαν φεστιβάλ με παραδοσιακές Ελληνικές λιχουδιές, όχι τόσο για τον εξευγενισμό των Καναδών αλλά κυρίως ως αντιρατσιστική πρωτοβουλία συμφιλίωσης και ανθρωπισμού.

Τότε, γύρω απ’ το 1918 (λίγο νωρίτερα για την ακρίβεια) ο Εθνικός Διχασμός επηρέασε την εικόνα των Ελλήνων στο εξωτερικό (;!;). Η μη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε εκληφθεί από τους Καναδούς, εν προκειμένω, ως υπεκφυγή. Την ώρα που Καναδοί στρατιώτες άφηναν τις οικογένειές τους για να πολεμήσουν στο πλευρό της Ανάντ.

Η επιστροφή των στρατιωτών βρήκε τους Έλληνες να έχουν κυριαρχήσει στο εμπόριο και να έχουν διεισδύσει στα οικονομικά του Τορόντο με καταστήματα, εστιατόρια κ.λπ.. Αυτό δεν άρεσε στους βετεράνους που με τα χούγια του πολέμου στο σώμα τους αναζητούσαν ελπίδα στη χώρα τους. Το ποτήρι έσταξε τον Αύγουστο του 1918 όταν βετεράνοι και απλοί πολίτες (γύρω στους 20.000) επιτέθηκαν σε ό,τι υπήρχε ελληνικό και δεν άφησαν εστιατόριο για εστιατόριο. Σχεδόν τέσσερεις μέρες οδομαχίες έλαβαν μέρος με τελικό αποτέλεσμα σωματικές βλάβες Ελλήνων (μεταξύ αυτών γυναίκες και παιδιά) και ανυπολόγιστες υλικές ζημιές.

Αυτά τα γεγονότα είναι, λοιπόν, η αφορμή που το Τορόντο κάθε χρόνο μυρίζει γύρο. Αυτόν τον βίαιο Αύγουστο (Violent August).

Συμπεράσματα:

Σε αυτήν τη μακροσκελή αναφορά προσπαθήσαμε να δώσουμε ένα περίγραμμα τόσο των συμπεριφορών των Ελλήνων μεταναστών όσο και των διακρίσεων τις οποίες υπέστησαν στις αρχές κυρίως του προηγούμενου αιώνα μας.

Ειλικρινή επιθυμία μας ήταν να αντιληφθούμε ότι την εγκληματικότητα δεν πρέπει να την εντοπίζουμε στα Έθνη αλλά στα άτομα. Σε κάθε χρονική στιγμή, όπως είδατε, την εγκληματικότητα την «παράγουν» άλλα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Όπως εύστοχα αναφέρει η ΈκθεσηWickersham (Τόμος 13, σελ. 69), η συγκέντρωση πολλών αντρών, νέων και χαμηλής καλλιέργειας σε γκετοποιημένες συνθήκες είναι κάποιοι από τους λόγους.

Το αντίδοτο στην αύξηση των πιθανοτήτων παραβατικότητας φέρνει η ισορροπία στη σύνθεση αντρών-γυναικών, η μόρφωση, η εκμάθηση της γλώσσας υποδοχής και άλλες ενέργειες που ωθούν σταδιακά σε αφομοίωση των «ξένων» στη νέα τους πατρίδα.

Η ισορροπία αυτή επέρχεται σταδιακά μετά την Μικρασιατική Καταστροφή όταν άρχισαν περισσότερες Ελληνίδες να περνούν τον Ατλαντικό. Χαρακτηριστική είναι η μείωση της εγκληματικότητας των παιδιών των μεταναστών. Ακόμη πιο μικρή (πάντα σε σχέση με εκείνη των ντόπιων) εκείνη των παιδιών των παιδιών των πρωτο-μεταναστών. Η αφομοίωση εξομαλύνει σχέσεις και συμπεριφορές. Σε σημείο μάλιστα που πολλοί από τους τωρινούς ομογενείς Έλληνες των ΗΠΑ να δυσανασχετούν με την αύξηση της μετανάστευσης στη χώρα του Θείου Σαμ…

Η διάκριση μεταξύ Βορρά-Νότου για τους κατοίκους της Ευρώπης δεν συναντιόταν μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και σε άλλες Αγγλοσαξονικές χώρες. Η Αυστραλία, λόγου χάρη, έστειλε απεσταλμένο στην Ευρώπη για να ανακοινώσει τη μείωση των μεταναστών που θα δέχεται από Ελλάδα (και άλλες χώρες του Νότου) και την προτίμηση προς χώρες όπως η Γερμανία (και άλλες χώρες του Βορρά). Στις εφημερίδες της Εθνικής Βιβλιοθήκης θα βρείτε τα σχετικά δημοσιεύματα. Τα έχασα και δεν τα ξαναψάχνω.

Η αντίληψη του κόσμου για τον «Έλληνα» άλλαξε όταν ειπώθηκε το ΟΧΙ από τον Ελληνικό Λαό ο οποίος χίμηξε στον άνισο αγώνα κατά της Ιταλικής και μετά της Γερμανικής πολεμικής μηχανής. Στον αγώνα της αξιοπρέπειας (και όχι του ρεαλισμού). Τότε και μόνον τότε το να αποκαλείσαι Έλληνας αποτέλεσε στοιχείο αυτοσεβασμού (εδώ 7^ηπαράγραφος πριν το τέλος).

Απαραίτητη φαίνεται, επίσης, να είναι η ύπαρξη μεταναστευτικής πολιτικής (τί είπα τώρα;). Πολιτική που θα κινείται μακριά από τη "χρήση" των μεταναστών για λόγους εντυπωσιασμού και ψηφοθηρίας από πατριδοκάπηλους και Κάλαχαν. "Χρήση" που επιδεινώνει τη ροπή προς το έγκλημα μιας και ο μηδενισμός οδηγεί σε συμπλέγματα που κάποια φορά μπορεί να εκδηλωθούν παραβατικά. Αλλά μια Πολιτική σύμφωνη με τη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και αποφασιστική (με την καλή την έννοια).

Το συμπέρασμα, λοιπόν, από αυτό το κείμενο είναι ότι το «άθλημα» της καλλιέργειας και της αξιοπρέπειας είναι αυτό που δίνει αυθυπαρξία στη γη τούτη και καμιά εθνοτική ταμπέλα. Δεν είσαι «ψηλός» επειδή είσαι Έλληνας ή Λιθουανός, αλλά επειδή στέκεσαι στη γη ως προσωπικότητα. Δύσκολο αλλά αληθές.

Κλείνοντας το κείμενο μια απόκοσμη θέληση με κάνει να σας σφυρίξω λίγο ετούτο: 

(…δεν είναι εδώ Βαλκάνια σου το ‘πα. Εδώ είναι παίξε, γέλασε & σώπα…)

Οι Έλληνες σπέρνουν τον τρόμο στη Νέα Υόρκη

"Ομολόγησαν το διπλό φονικό οι Αλβανοί. Ο Λάμπρος Παπάς κρατούσε ένα μεγάλο μαχαίρι στο χέρι."
                            (ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, 17/3/98)

Για μια ακόμα φορά οι στατιστικές της αστυνομίας έρχονται να επιβεβαιώσουν τα τρομοκρατικά πρωτοσέλιδα. Ναι, οι ξένοι είναι υπεύθυνοι για την αύξηση της εγκληματικότητας στη χώρα μας. Το επιβεβαιώνουν οι αμείλικτοι αριθμοί. Μήπως, λοιπόν, έχουν δίκιο αυτοί που φωνάζουν τόσο καιρό και διαμαρτύρονται για την "ασυδοσία των λαθρομεταναστών"; Μήπως έχουν δίκιο οι εφημερίδες που ζητούν την απέλασή τους και το σταμάτημα της διαδικασίας νομιμοποίησής τους; Μήπως πρέπει κι εμείς όλοι να προμηθευθούμε μια καραμπίνα για να υπερασπίσουμε την περιουσία και τη ζωή μας, που κινδυνεύουν από τους εγκληματίες Αλβανούς;
Πριν ζωστούμε όλοι με τα φυσεκλίκια του πανικού, ας σκύψουμε λίγο προσεκτικότερα σ' αυτές τις περίφημες στατιστικές. Όσο κι αν τα σκέτα νούμερα εμφανίζονται ως απόλυτες αποδείξεις, μας οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα, αν δεν συνοδεύονται από μια ολοκληρωμένη ανάλυση του φαινομένου, το οποίο υποτίθεται ότι περιγράφουν.
* Δεν μπορεί, π.χ., να λησμονείται το γεγονός ότι το ίδιο το ελληνικό κράτος (και πολύ συχνά οι ίδιοι οι εργοδότες των μεταναστών) τους οδηγούν σε αλλεπάλληλα αδικήματα, ακριβώς εξαιτίας της εξώθησής τους στην παράνομη εργασία.
* Οι συλλήψεις μεταναστών είναι πάντοτε περισσότερες, εφόσον γίνονται στο πλαίσιο επιχειρήσεων "σκούπας" και αφορούν, σε συντριπτική πλειοψηφία, τη λεγόμενη "ορατή εγκληματικότητα".
* Η προφυλάκιση και η καταδίκη ενός μετανάστη είναι κατά κανόνα πιο "εύκολη" για ένα δικαστήριο.
* Η υπερεγκληματικότητα των ξένων ποικίλλει, ανάλογα με το βαθμό ενσωμάτωσής τους στην ελληνική κοινωνία. Όμως αυτή την ενσωμάτωση τους την αρνούμαστε εμείς οι ίδιοι.
* Η "εγκληματική φύση" που αποδίδεται σε ορισμένες κατηγορίες μεταναστών
-ιδιαίτερα τους Αλβανούς- απλώς αναπαράγει το πρόβλημα, εφόσον χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για την απομόνωσή τους.
* Η σύγκριση της εγκληματικότητας των ξένων με την αντίστοιχη του ελληνικού πληθυσμού την ίδια περίοδο είναι ούτως ή άλλως πλασματική, διότι πρόκειται για δυο ομάδες πολιτών με εντελώς διαφορετικά δημογραφικά χαρακτηριστικά. Η παραδοσιακή εγκληματικότητα, η εγκληματικότητα "του δρόμου", είναι κυρίως έργο ενός πληθυσμού νέου, ανδρικού, που βρίσκεται εκτός εκπαίδευσης. Τα χαρακτηριστικά αυτά αντιστοιχούν στα δημογραφικά στοιχεία των μεταναστών, ενώ αποτελούν μικρό μόνο μέρος του συνολικού ελληνικού πληθυσμού.
* Όσο για τα "ειδεχθή" εγκλήματα, αυτά δεν αφορούν σχεδόν ποτέ τους μετανάστες. Αλλά αρκεί μια σπάνια περίπτωση, για να χαρακτηρίσει όλους τους συμπατριώτες του δράστη ως "τέρατα" ή "μαφιόζους". Τα πολύ αγριότερα εγκλήματα Ελλήνων πολιτών περιγράφονται ως εγκλήματα "πάθους" και προκαλούν τη συρροή ψυχολόγων στα παράθυρα της τηλεόρασης. Μ' άλλα λόγια, τα εγκλήματα των μεταναστών θεωρούνται εγκλήματα "ομάδας", ενώ των Ελλήνων πολιτών είναι εγκλήματα "ατόμων".

Έξω οι Έλληνες!

Γνωρίζουμε ότι τα επιχειρήματα αυτά δεν μπορούν να πείσουν κάποιον που έχει έρθει σε άμεση επαφή με την εγκληματική δραστηριότητα ενός ξένου. Για το θύμα μιας κλοπής είναι πολύ πιο εύκολο να δαιμονοποιήσει μια μερίδα του πληθυσμού, παρά να ξεχωρίσει ένα συγκεκριμένο άλλο πολίτη, το δράστη. Το χειρότερο είναι ότι από αυτές τις στατιστικές διαπιστώσεις εξάγονται πολιτικά συμπεράσματα από επίσημους κομματικούς φορείς ή επώνυμους διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Κοινό συμπέρασμα: "Έξω οι ξένοι, για να μειωθεί η εγκληματικότητα!"
Ίσως είναι διδακτικός για όλους μας ο πίνακας που δημοσιεύουμε. Περιλαμβάνει τον αριθμό των ατόμων που κατηγορήθηκαν ανά 100.000 άτομα της ίδιας ομάδας πληθυσμού άνω των 18 ετών, στην πολιτεία της Νέας Υόρκης κατά το έτος 1929. Τα αποτελέσματα του πίνακα αυτού είναι συνταρακτικά: ανάμεσα σε όλους τους Ευρωπαίους μετανάστες, οι Έλληνες κατέχουν τα σκήπτρα της εγκληματικότητας, και μάλιστα με μεγάλη διαφορά!
* Στο σύνολο των αδικημάτων οι Έλληνες προηγούνται σαφώς, με 779,5 έναντι μόλις 344 των Ιταλών και 189 των Ρώσων.
* Ειδικά στις ανθρωποκτονίες, οι Έλληνες είναι πραγματικοί πρωταθλητές. Έχουν υπερδεκαπλάσιες επιδόσεις από τους, δεύτερους, Ιταλούς.
* Σαφή υπεροχή επιδεικνύουν οι Έλληνες και στους βιασμούς, τις επιθέσεις, τις κλοπές και τις ληστείες.
* Στα ναρκωτικά οι Έλληνες μετανάστες έχουν περίπου το μονοπώλιο.
* Στο μόνο αδίκημα που υστερούσαν κάπως οι συμπατριώτες μας στη Νέα Υόρκη του 1929 ήταν η οπλοκατοχή. Εκεί προηγούνται σαφώς οι Ιταλοί, με 63,3 έναντι 28,2 των δικών μας.
Είτε το θέλουμε, λοιπόν, είτε όχι, οι Έλληνες ήταν ο μεγάλος πονοκέφαλος της αστυνομίας της Νέας Υόρκης το μεσοπόλεμο. Η εγκληματική τους δράση σκορπούσε πανικό στους φιλήσυχους Αμερικάνους πολίτες, που ζητούσαν απεγνωσμένα τη βοήθεια της αστυνομίας και κατηγορούσαν για ανικανότητα τις διωκτικές αρχές της χώρας.
Τα στοιχεία του πίνακα δεν επιδέχονται καμιά αμφισβήτηση. Προέρχονται από την "Εκθεση Ουίκερσαμ" και δημοσιεύονται στο έργο του Thorsten Sellin "Culture Conflict and Delinquency" (New York, Social Science Research Council, 1938). Πρόκειται για ένα κλασικό έργο της παγκόσμιας εγκληματολογικής βιβλιογραφίας, γραμμένο από έναν διαπρεπή επιστήμονα.

Τεχνητή αύξηση

Με τη σοβαρότητα και την ευαισθησία που τον διέκρινε, ο Sellin περιγράφει τα όρια αυτών των στατιστικών: "Ακόμα κι αν διαθέταμε ακριβή στατιστικά στοιχεία του πληθυσμού, θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα της αξιολόγησης και της χρησιμότητας των εγκληματολογικών στατιστικών."
Ο Sellin προχωρούσε παραπέρα: "Υπάρχουν πολλές αποδείξεις ότι ο μετανάστης είναι αντικείμενο μιας διαφορετικής μεταχείρισης από τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην προέλευσή του και εν μέρει στην οικονομική και κοινωνική του κατάσταση. Ο,τι και να συμβαίνει, υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να συλληφθεί και να καταδικαστεί ένας μετανάστης, παρά ένας γηγενής αυτής της χώρας. Και όταν συλλαμβάνεται, είναι πιθανότερο να καταδικαστεί σε μεγαλύτερη ποινή ο μετανάστης παρά ο γηγενής. Όταν ανήκει κάποιος σε μια ομάδα μεταναστών - ειδικά όταν η κοινωνική απόσταση ανάμεσα σ' αυτή την ομάδα και την ομάδα που κυριαρχεί στην κοινωνία είναι σημαντική - τα ποσοστά εγκληματικότητας είναι τεχνητά αυξημένα, και ο ερευνητής οφείλει να το λαμβάνει αυτό υπόψη."
Γνωρίζουμε ότι σήμερα η ελληνική παρουσία στη Νέα Υόρκη δεν έχει τίποτα να κάνει με τη σκοτεινή εικόνα του 1929. Το ελληνικό λόμπι θεωρείται απολύτως προσαρμοσμένο στα ήθη της αμερικανικής πατρίδας και οι εγκληματολογικές στατιστικές δεν παρουσιάζουν καμιά απόκλιση από τον εθνικό μέσο όρο. Την εξέλιξη αυτή την είχε προβλέψει ο ίδιος ο Sellin, ο οποίος έγραφε ότι οι μετανάστες δεύτερης γενιάς, οι οποίοι τείνουν να ενσωματωθούν στη χώρα υποδοχής, εμφανίζουν πολύ μικρές αποκλίσεις στην κοινωνική συμπεριφορά. Όσοι, λοιπόν, βρίσκουν αφορμή από τις στατιστικές του αστυνομικού δελτίου, για να ζητήσουν την εκδίωξη των μεταναστών από την Ελλάδα, ας αναρωτηθούν λίγο για τον τρόπο υποδοχής και τις δυνατότητες ενσωμάτωσης που τους προσφέρουμε. Και την επομένη φορά που θα νιώσουν την ανάγκη να λιντσάρουν κάποιον ξένο πορτοφολά στο λεωφορείο, ας στρέψουν λίγο τη σκέψη τους στους εξαθλιωμένους Έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δεκαετία του '20 και του '30.

ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΙΣ ΗΠΑ 1929-30

Ελληνες κι Αμερικάνοι ή κλέφτες κι αστυνόμοι

 
Ενα αδιάσειστο ντοκουμέντο επιβεβαιώνει αυτό που δεν ήθελαν να πιστέψουν οι κατ' επάγγελμα αλβανοφάγοι της ελληνικής δημόσιας ζωής: ότι οι συμπατριώτες μας κατείχαν τα σκήπτρα της εγκληματικότητας μεταξύ όλων των Ευρωπαίων μεταναστών στις ΗΠΑ του μεσοπολέμου. Το ίδιο ντοκουμέντο μάς διδάσκει πολλά για τον τρόπο στιγματισμού πληθυσμιακών ομάδων μέσω "στατιστικών ευρημάτων".

Τον Μάρτιο του 1998, με μια σειρά δημοσιευμάτων στην «Ελευθεροτυπία», είχαμε αποκαλύψει ότι την περίοδο του 1929-1930 οι Ελληνες μετανάστες στη Νέα Υόρκη παρουσίαζαν τα μεγαλύτερα ποσοστά εγκληματικότητας μεταξύ όλων των ευρωπαίων μεταναστών. Είχε τότε ξεσηκωθεί πραγματικός σάλος, από αντιδράσεις δημοσιογράφων, αναλυτών και πολιτικών, οι οποίοι δεν μπορούσαν να πιστέψουν αυτό που έλεγαν οι αριθμοί: ότι δηλαδή οι συμπατριώτες μας αντιμετώπισαν στις πόλεις των ΗΠΑ καταστάσεις κοινωνικής εξαθλίωσης, ανάλογες μ' αυτές που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Αλβανοί μετανάστες στη χώρα μας. Και ότι αντέδρασαν επίσης ανάλογα, διεκδικώντας την πρωτοκαθεδρία στα ποσοστά της εγκληματικότητας μεταξύ άλλων κατηγοριών μεταναστών: των Ιταλών, των Ιρλανδών ή των Μεξικανών.
Ακούστηκαν και γράφτηκαν τότε διάφορα επιχειρήματα για να αντικρούσουν αυτά τα δεδομένα:
- Πώς είναι δυνατόν - υποστήριξαν- να αληθεύει ο ισχυρισμός σας, εφόσον όλοι γνωρίζουμε το ποιόν και το κοινωνικό στάτους των σημερινών Ελληνοαμερικανών; Λες και η σημερινή ευμάρεια των ομογενών μας δεν οικοδομήθηκε μέσα από δεκαετίες ανέχειας και εξαθλίωσης. Λες και όσοι πήραν τα καράβια της μετανάστευσης, το έκαναν με την αβίαστη θέλησή τους ή για τη χαρά της περιπέτειας.
- Πώς είναι δυνατόν - πρόσθεσαν- να συγκρίνουμε τους Ελληνες με τους Αλβανούς; Πώς είναι δυνατόν, εμείς οι πολιτισμένοι Ευρωπαίοι να συγκριθούμε με τους ημιάγριους γείτονές μας; Λες και αυτό που σπρώχνει τους μετανάστες στην παραβατική συμπεριφορά και στο έγκλημα είναι η αγριότητα της «ράτσας» τους και όχι οι κοινωνικές συνθήκες στη χώρα προέλευσης ή η υπερεκμετέλλευση στη χώρα υποδοχής.
Ομως η κύρια μέθοδος που χρησιμοποίησαν οι επικριτές του «Ιού», το έσχατο επιχείρημά τους, ήταν να αμφισβητήσουν την επιστημονική υπόσταση της πηγής μας, δηλαδή της μελέτης του Thorsten Sellin "Culture Conflict and Delinquency" (Νέα Υόρκη, 1938). Φυσικά, αν το μέλημά τους ήταν η εξακρίβωση της αλήθειας, θα ήταν πολύ εύκολο να διαπιστώσουν ότι ο Sellin υπήρξε ένα από τους σημαντικότερους θεωρητικούς της σύγχρονης εγκληματολογίας. Αλλά εκείνοι επέμειναν να μιλούν για «κάποιον» Sellin και να υπονοούν ότι πρόκειται για άτομο εντελώς άγνωστο. Θεωρούσαν, έτσι, ότι καταρρίπτουν και τους στατιστικούς πίνακες που περιλαμβάνει η μελέτη του διάσημου επιστήμονα.

Το αδιάσειστο ντοκουμέντο

Επανερχόμαστε, λοιπόν, με τις πηγές της πηγής μας. Εχουμε, επιτέλους, στα χέρια μας ολόκληρο το πρωτότυπο κείμενο της Wickersham Commission, της πηγής δηλαδή του Sellin. Πρόκειται για 14 τόμους, οι οποίοι περιλαμβάνουν ισάριθμες εκθέσεις για την εγκληματικότητα στις ΗΠΑ τη δεκαετία του '20. Δεν ήταν εύκολο να βρεθεί το έργο αυτό. Στις βιβλιοθήκες της Ελλάδας (αλλά και της Ευρώπης) είναι σχεδόν άγνωστο. Υπάρχει μόνο σε μορφή μικροφίλμ σε ορισμένες βιβλιοθήκες των ΗΠΑ. Για καλή μας τύχη, όμως, έχει εκδοθεί σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων μια φωτογραφική ανατύπωση όλων των εκθέσεων, το 1968, στη σειρά «Reprint Series in Criminology, Law Enforcement and Social Problems» των ειδικευμένων εκδόσεων Petterson Smith. Μετά από αλληλογραφία με τον εκδότη, καταφέραμε να εξασφαλίσουμε την πολύτιμη σειρά των 14 τόμων. Βρίσκεται στη διάθεση όλων όσοι αποπειράθηκαν να αμφισβητήσουν τις διαπιστώσεις του Sellin.
Το έργο της Wickersham Commission θεωρείται μέχρι και σήμερα θεμελιώδες. Πρόκειται για την Επιτροπή που συγκρότησε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Χέρμπερτ Χούβερ το 1929, συγκεντρώνοντας τα λαμπρότερα μυαλά θεωρητικών της εγκληματολογίας εκείνης της εποχής και παρέχοντας τεράστια μέσα για την ανάλυση του τρόπου εφαρμογής των νόμων σε όλη τη χώρα, από αστυνομικές και δικαστικές αρχές. Ο λόγος που υποχρέωσε τον Χούβερ να προχωρήσει σ' αυτή την κίνηση ήταν ότι η πολιτική της ποτοαπαγόρευσης είχε προκαλέσει τη ραγδαία αύξηση της εγκληματικότητας και τη βαθιά διαφθορά της αστυνομίας. Ο πρόεδρος της επιτροπής Τζορτζ Ουίκερσαμ παρέδωσε τα πορίσματά της σε 14 τόμους το 1931. Το μεγαλύτερο μέρος των διαπιστώσεων και των προτάσεων έμεινε ανεκμετάλλευτο. Ηδη η συγκυρία είχε αλλάξει. Η χώρα βρισκόταν στο δεύτερο χρόνο της μεγάλης οικονομικής ύφεσης και δεν υπήρχε διάθεση και χρήμα για μεγάλες κοινωνικές αλλαγές. Οσο για την πολιτική της ποτοαπαγόρευσης, αυτή εγκαταλείφθηκε λίγους μήνες αργότερα, το 1933.
Ολη η έκθεση διαπνέεται από ένα μεταρρυθμιστικό πνεύμα, το οποίο σε πολλά σημεία δεν διστάζει να κονιορτοποιήσει τα στερεότυπα της εποχής, τα οποία δεν μας είναι και τόσο ξένα. Στον 13ο τόμο («Οι αιτίες του εγκλήματος»), για παράδειγμα, οι συντάκτες αποφαίνονται: «Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ικανοποιητική απόδειξη που να δείχνει ότι η μετανάστευση οδήγησε σε αύξηση της εγκληματικότητας δυσανάλογη προς την αύξηση του αριθμού των ενηλίκων.» (σελ. 69)
Το τμήμα της Εκθεσης που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση περιλαμβάνεται στον 11ο τόμο, με τον τίτλο «Εκθεση για την ανομία κατά την εφαρμογή του νόμου». Χωρίς να μασά τα λόγια της, η Εκθεση κατήγγελλε -αναφέροντας δεκάδες παραδείγματα από όλες τις πολιτείες- την ανάκριση τρίτου βαθμού που εφάρμοζε σε μαζική βάση η αστυνομία, «διότι πρόκειται για την άσκηση φυσικής βίας και άλλων μορφών απάνθρωπης συμπεριφοράς με το σκοπό να εκβιάσουν ομολογίες.» Η Εκθεση κατέληγε ότι «ο τρίτος βαθμός είναι μια κρυφή και παράνομη πρακτική." Αμέσως ξεσηκώθηκαν οι αξιωματούχοι της αστυνομίας και κατήγγειλαν την έκθεση, επιχειρώντας να διαψεύσουν τις διαπιστώσεις της. Ομως η αποκάλυψη της πραγματικότητας ήταν ένα ισχυρό σοκ για τους κρατούντες. Χρειάστηκε, βέβαια, να περάσουν 30 χρόνια, έως ότου -στα μέσα της δεκαετίας του '60- αναλάβει το Ανώτατο Δικαστήριο να αρχίσει να ελέγχει την αστυνομική αυθαιρεσία και να αναπτύσσει τη σχετική νομολογία.
Μέχρι σήμερα δεν έχει εκλείψει το ενδιαφέρον για μια νέα συνολική αποτίμηση του τρόπου αντιμετώπισης του εγκλήματος στις ΗΠΑ, και κάθε τόσο επανέρχονται ιδέες να συγκροτηθεί μια παρόμοια σύγχρονη επιτροπή. Ομως το εγχείρημα είναι τόσο φιλόδοξο που δεν το αποτολμούν οι σύγχρονοι Πρόεδροι, ακόμα κι εκείνοι που συνδέουν τη θητεία τους με την πάταξη του εγκλήματος, πραγματικού ή κατασκευασμένου: ο Ρίγκαν ή ο Μπους με τον «πόλεμο στα ναρκωτικά» και ο Κλίντον με τον «πόλεμο στην τρομοκρατία».

Οταν οι Ελληνες ήταν οι Αλβανοί των ΗΠΑ

Ο 10ος τόμος των πορισμάτων της Επιτροπής Ουίκερσαμ επιγράφεται «Το έγκλημα και οι ξένοι». Σ' αυτόν τον τόμο περιλαμβάνονται και επιβεβαιώνονται όλα τα στοιχεία που είχε χρησιμοποιήσει στη μελέτη του ο Σέλιν και μεταφέραμε εμείς στις στήλες της «Ελευθεροτυπίας» το 1998. Δεν υπάρχει κανενός είδους ρατσιστική προκατάληψη απέναντι στους ξένους και τους μετανάστες. Το αντίθετο μάλιστα. Εξαρχής επισημαίνεται η δυσκολία της καταγραφής των μεταναστών στους φακέλους της αστυνομίας και η προχειρότητα των οργάνων της κατά τον εντοπισμό της εθνικότητας των υπόπτων για κάποια παραβίαση του νόμου.
Η πρώτη παράγραφος της έκθεσης σπεύδει να σχετικοποιήσει τη θεωρία ότι για την εγκληματικότητα φταίνε οι μετανάστες: «Η θεωρία ότι η μετανάστευση ευθύνεται για το έγκλημα, ότι το πιο πρόσφατο κύμα μετανάστευσης, ανεξάρτητα από την εθνικότητα προέλευσης, είναι λιγότερο επιθυμητό από τα παλιότερα, ότι δηλαδή οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να αντιμετωπίζονται με καχυποψία, αυτή η θεωρία είναι τόσο παλιά όσο και οι αποικίες που ίδρυσαν οι Αγγλοι στις ακτές της Νέας Αγγλίας.» (σελ. 23) Σ' αυτές τις εισαγωγικές παρατηρήσεις περιλαμβάνεται και ένα απόσπασμα από άρθρο των Νιου Γιορκ Τάιμς, το οποίο είναι πολύ οικείο στον σημερινό Ελληνα αναγνώστη, αν και γράφτηκε μόλις το φθινόπωρο του 1841: «Κάθε καράβι από την Ευρώπη φέρνει στην πόλη μας πολλούς ξένους, οι οποίοι εξαναγκάστηκαν σε φυγή από τις χώρες τους, επειδή είχαν διαπράξει εγκλήματα. Αυτοί οι εγκληματίες αναμιγνύονται με τους τίμιους και εργατικούς μετανάστες και είναι δύσκολο να τους ξεχωρίσουμε.» Εκείνη την περίοδο είχαν αρχίσει να φτάνουν στην Αμερική μετανάστες από την Ευρώπη. Τότε θεωρούσαν χειρότερους εγκληματίες τους Ιρλανδούς και τους Γερμανούς: «Πρόκειται για τους πλέον εκφυλισμένους από όλο τον ευρωπαϊκό πληθυσμό.» (Από μπροσούρα των αντιπροσώπων της Συνέλευσης των Γνησίων Αμερικανών, Ιούλιος 1845 -σελ. 33)
Αυτά μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα. Στη συνέχεια, η Επιτροπή διαπιστώνει: «Η αύξηση ορισμένων αδικημάτων μπορεί να αποδοθεί στη μετανάστευση από την Ιρλανδία, τη Σκοτία, την Ιταλία, την Ελλάδα και τη Ρωσία.» (σελ. 72)
Το κεφάλαιο με τις στατιστικές των εγκλημάτων που πραγματοποίησε η ίδια η Επιτροπή Ουίκερσαμ το υπογράφει η Αλίντα Μπόουλερ, η οποία διέθετε και πρακτική εμπειρία, εφόσον υπηρέτησε στη θέση της γραμματέως του αρχηγού της αστυνομίας στο Λος Αντζελες. Σε όλα τα συγκριτικά στοιχεία που αναφέρονται στον τόμο, το ποσοστό των Ελλήνων δραστών βρίσκεται πάντα σε υψηλό επίπεδο. Κι αυτό, παρά το γεγονός, ότι σύμφωνα με την Εκθεση «λέγεται πως οι Ιταλοί, οι Πολωνοί, οι Ελληνες και οι Σύροι δράστες δεν οδηγούνται τόσο συχνά στη δικαιοσύνη, όσο οι Αμερικάνοι και οι αγγλόφωνοι μετανάστες.» (σελ. 55).
Ο πιο εντυπωσιακός πίνακας είναι εκείνος που καταγράφει κατά είδος εγκλήματος την ποσοστιαία συμμετοχή των διαφόρων εθνοτήτων, με αναγωγή στον πληθυσμό της ίδιας εθνότητας στην πολιτεία της Νέας Υόρκης (Πίνακας Ι). Οπως παρατηρεί ο σχολιαστής των στοιχείων: «Η εξέταση των στοιχείων αποκαλύπτει ότι οι περισσότεροι δράστες κατάγονται από την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Λιθουανία και το Μεξικό.» (σελ. 110) Και πιο αναλυτικά σημειώνεται το γεγονός ότι «οι Ελληνες δράστες ξεπερνούν το ποσοστό των ντόπιων Αμερικάνων σε 7 εγκλήματα και οι Ιταλοί σε 6.» (σελ. 111)
Παρόμοια ποσοστά επιβεβαιώνονται στον Πίνακα ΙΙ (σελ. 100), ο οποίος καταγράφει το ποσοστό των συλληφθέντων σε 9 πόλεις με πληθυσμό άνω των 500.000 κατοίκων. Και εδώ τα σκήπτρα κατέχουν οι συμπατριώτες μας. Το ίδιο συμβαίνει και στους πίνακες των πόλεων με πληθυσμό 200.000-500.000 κατοίκων (σελ. 101) και στους πίνακες των πόλεων με 100.000-200.000 κατοίκους (σελ. 102). Αναλύοντας τους πίνακες αυτούς, ο συντάκτης της Εκθεσης παρατηρεί: «Σε 20 από τις 30 πόλεις οι Ελληνες ξεπερνούν τα ποσοστά των ντόπιων Αμερικάνων. Το ίδιο συμβαίνει με τους Ιταλούς και τους Πολωνούς σε 13 πόλεις.» (σελ. 107).
Ανάλογα συμπεράσματα εξάγονται και από τη μελέτη των στατιστικών στοιχείων από τις ομοσπονδιακές φυλακές (Πίνακας ΙΙΙ). «Στις στήλες που δείχνουν το ποσοστό εγκλεισμού σε έξι πολιτείες, παρατηρούμε ότι μόνο οι Ελληνες ξεπερνούν το συνολικό ποσοστό των Αμερικάνων. (...) Στη Νέα Υόρκη μόνο οι Ελληνες ξεπερνούν το ποσοστό των Αμερικανών.» (σελ. 150) Από το σύνολο των πολιτειών των ΗΠΑ παρατηρείται ότι σε πέντε πολιτείες το ποσοστό των Ελλήνων φυλακισμένων (πάντα σε αναγωγή προς τον πληθυσμό των μεταναστών) είναι υψηλότερο από το ποσοστό των Αμερικάνων. Στο ίδιο κεφάλαιο, το συμπέρασμα είναι ότι «μεταξύ των εθνικών ομάδων που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά φυλακισμένων είναι οι Μεξικάνοι, οι Κινέζοι, οι Ελληνες, οι Γιαπωνέζοι, και οι Ιταλοί.» (σελ. 152)
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται σε όλους τους άλλους στατιστικούς πίνακες (σελ. 97-156). Ακόμα και στην πρωτεύουσα του οργανωμένου εγκλήματος κατά το μεσοπόλεμο, το Σικάγο, τα στοιχεία είναι συντριπτικά (σελ. 113). Στον πίνακα με τα απλά παραπτώματα, οι ενήλικες (άνω των 21) Ελληνες προηγούνται με 2.235 (ανά 10.000 της ίδιας κατηγορίας πληθυσμού την πενταετία 1915-1919, με 2.274 το 1920-1924, και με 1.772 το 1925-1929. Τα αντίστοιχα ποσοστά των Ιταλών είναι μόλις 852 (1915-1919), 1.174 (1920-1924) και 1.269 (1925-1929). Το εντυπωσιακό είναι ότι οι Ελληνες στο Σικάγο συναγωνίζονται επί ίσοις όροις τους Ιταλούς, ακόμα και στην κατηγορία των κακουργημάτων. Την πενταετία 1915-1919 Ελληνες και Ιταλοί της αμερικανικής μεγαλούπολης έχουν ακριβώς τις ίδιες επιδόσεις σε κακουργήματα: 191 σε αναγωγή πληθυσμού 10.000. Την πενταετία 1920-1924 οι Ελληνες προηγούνται σαφώς, με 204 έναντι 146 των Ιταλών. Η ισορροπία αποκαθίσταται την επόμενη πενταετία (1925-1929), με 155 για τους Ελληνες και 168 για τους Ιταλούς.

Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι τα ποσοστά εγκληματικότητας των Ελλήνων μεταναστών ξεπερνούν κατά πολύ τα ποσοστά όλων των άλλων Ευρωπαίων. Υπολείπονται μόνο των Μεξικανών, οι οποίοι -αν θέλαμε να είμαστε απολύτως ακριβείς- θυμίζουν πολύ περισσότερο τους Αλβανούς μετανάστες στη χώρα μας: ο αριθμός τους είναι πολύ μεγαλύτερος από τις άλλες ομάδες, προέρχονται από γειτονική χώρα, και σε υψηλό ποσοστό έχουν εισέλθει παράνομα στις ΗΠΑ. Ο 10ος τόμος τους αφιερώνει σχεδόν τις μισές σελίδες του. Τους ξαναβρίσκουμε να προηγούνται συντριπτικά στις «επαναπροωθήσεις» του 1929, στον 5ο τόμο του έργου, με 41% του συνόλου των απελάσεων (σελ. 30). Ελπίζουμε με τα στοιχεία αυτά να έχουν πειστεί οι αλβανοφάγοι επικριτές μας ότι είχαν όλο το άδικο με το μέρος τους. Φυσικά το δικό μας συμπέρασμα δεν είναι ότι πρέπει να στιγματιστούν οι γενιές των μεταναστών των αρχών του αιώνα. Προτείνουμε το ακριβώς αντίθετο. Να πάψουμε, δηλαδή, να στιγματίζουμε ολόκληρες εθνικές ομάδες μεταναστών, από το γεγονός και μόνο ότι κάποιες στατιστικές των εγκληματολογικών υπηρεσιών τους αποδίδουν μεγάλο ποσοστό ευθύνης για την αύξηση της εγκληματικότητας. Στο κάτω κάτω της γραφής, μετά από 50 χρόνια, όσοι Αλβανοί μετανάστες αποφασίσουν να μείνουν και να ζήσουν εδώ, μπορεί να διαπρέψουν στην ελληνική κοινωνία, όσο τουλάχιστον και οι δικοί μας συμπατριώτες σήμερα στην Αμερική.

Στο Σικάγο του 1893 


Η εικόνα του έλληνα μετανάστη στην Αμερική ως στοιχείου απροσάρμοστου και συχνά παραβατικού χρονολογείται από τα τέλη του περασμένου αιώνα, συγκροτήθηκε επομένως σταδιακά κατά τη διάρκεια του πρώτου υπερατλαντικού μεταναστευτικού κύματος. Την πληροφορία αντλούμε από το ταξιδιωτικό ημερολόγιο της Καλλιρρόης Παρρέν που δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό της Εφημερίς των Κυριών από τον Δεκέμβριο του 1893 ως τον Δεκέμβριο του 1894 με τίτλο "Απ' Αθηνών εις Σικάγον. Εντυπώσεις Ελληνίδος ταξιδιώτιδος". Στο Σικάγο, όπου ταξίδεψε στα 1893 για να συμμετάσχει σε ένα διεθνές συνέδριο γυναικών, η ιδρύτρια της Εφημερίδος των Κυριών και σημαντικών γυναικείων οργανώσεων της εποχής βρίσκεται κάποια στιγμή αντιμέτωπη με την εχθρική στάση των Αμερικανών προς τους συμπατριώτες της που αναγκάστηκαν να ζητήσουν μια καλύτερη τύχη πέρα από τον Ατλαντικό. Οι δύο σχετικές αναφορές του κειμένου της προδίδουν ότι οι έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες ταλαιπωρούνταν ήδη από την αυτόματη υπαγωγή τους σε μια ενιαία κατηγορία, υπόλογη -υποτίθεται- για αντικοινωνική στάση και εγκληματική συμπεριφορά σε βάρος της χώρας υποδοχής.
Στο πρώτο παράθεμα, η Καλλιρρόη Παρρέν αφηγείται τις εντυπώσεις της από την ξενάγησή της στα φιλανθρωπικά ιδρύματα του Σικάγου: "Μόνον οι ξένοι εργάται, οι ως επί το πλείστον οκνηροί και ακατάστατοι, οι εις ουδεμίαν υποβαλλόμενοι πειθαρχίαν πάσχουσιν εν Αμερική. Υπάρχει εις παν διαμέρισμα της πόλεως ο χάρτης των πτωχών υπό επιτήρησιν τμημάτων, εν οις διαιτώνται οι ξένοι, οι ζητούντες τύχην εν Αμερική. Εις τοιούτον χάρτην είχον την ατυχίαν και την εντροπήν να ίδω αναγεγραμμένον το ελληνικό όνομα. Εξακόσιοι όλοι Ελληνες εργατικοί σημειούνται εις τον χάρτην, ον μοι επέδειξεν η προϊσταμένη του φιλανθρωπικού τούτου διαμερίσματος. Είναι μικροπωληταί καρπών και γλυκισμάτων ανά τους δρόμους οι συμπολίται σας, μοι είπεν η κυρία. Κάμνουν έργον μικρών παιδιών και διά τούτο δεν τους αγαπά πολύ η αστυνομία μας".
Υπαίθριοι λοιπόν μικροπωλητές οι Ελληνες, σε συνεχείς τριβές με την αστυνομία, δύσκολα ταίριαζαν με τη μυθολογία περί του πάντοτε θαυματουργού ελληνικού δαιμόνιου που είχε στο μυαλό της η Παρρέν, απρόθυμη ούτως ή άλλως να υποπτευθεί -ακόμη περισσότερο να καταγγείλει- για διακρίσεις την αμερικανική κοινωνία. Ακόμη πιο ρητή, η επόμενη αναφορά της στο πρόβλημα την οδηγεί να σκεφθεί μέτρα που θα εμπόδιζαν την περαιτέρω μετανάστευση των Ελλήνων στην Αμερική. Στη δεύτερη αυτή σκηνή, η Παρρέν συνομιλεί με έναν έλληνα εφημέριο στο Σικάγο: "Τω εξεφράσαμεν την οδύνην, την λύπην ην είχομεν αισθανθή ιδούσαι κατά τας ημέρας εκείνας εις τας εν Σικάγω εκδιδομένας εφημερίδας, ότι είχον κυκλοφορήσει κίβδηλα νομίσματα και οι συλληφθέντες κιβδηλοποιοί ήσαν τρεις Ελληνες και δύο Ιταλοί. Μας εβεβαίωσεν ότι και αυτός επόνει διά την μεγάλην αυτήν εντροπήν και ελυπείτο ιδία, διότι εδόθη αφορμή εις τον αμερικανικόν Τύπον να εξερεθίζη πάλιν τα πνεύματα κατά των εκεί μεταναστών Ελλήνων, εις ους απενέμοντο τίτλοι αληθώς ήκιστα τιμητικοί. Οταν δε τω παρετηρήσαμεν ότι και αυτός ώφειλε να ενεργή, όπως αποτρέπηται η μετανάστευσις των Ελλήνων, τεχνηέντως απέφυγε να απαντήση εις τούτο, ηρκέσθη δε να μας βεβαιώση ότι το εκεί ποίμνιόν του ήσαν άνθρωποι κατά το πλείστον εργατικοί και τίμιοι και ότι ουδένα ηνόχλουν, αγωνιζόμενοι να κερδίσουν τον άρτον των οικογενειών των".

ΣΤΟ ΟΡΙΟ

Την άνοιξη του 1998 η αντιαλβανική υστερία είχε ξεπεράσει κάθε προηγούμενο στη "φιλόξενη πατρίδα μας". Μητροπολίτες, νομάρχες, κοινοτάρχες και ομάδες τραμπούκων συναγωνίζονταν σε ρατσιστικές προτροπές και πράξεις. Ο κ. Τράγκας εκήρυττε τον πόλεμο κατά των Αλβανών και οι "σύλλογοι ληστευθέντων" έπιαναν από νωρίς θέση στα τηλεπαράθυρα της ξενοφοβίας. Τότε θυμίσαμε ότι κάποτε και οι Ελληνες ήταν ...Αλβανοί, όταν -φτωχοί, "απολίτιστοι" και "εγκληματίες"- έφτασαν στη "Γή της Επαγγελίας".
Ιδού μερικές απαντήσεις που μας έδωσαν ορισμένοι από τους πιο παθιασμένους διαμορφωτές της εθνικής μας τύφλωσης:

"ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ". "Σε δισέλιδο ...αποκαλυπτικό δημοσίευμα που υπογράφουν οι 'Ιοί', η 'Ελευθεροτυπία' εξηγεί γιατί η εικόνα από τη 'χρέωση' εγκλημάτων σε Αλβανούς είναι πλασματική και φέρνει ως παράδειγμα κοινωνιολογική έρευνα των πρώτων δεκαετιών του αιώνα, σύμφωνα με την οποία και οι ...Ελληνες μετανάστες είχαν τα σκήπτρα της εγκληματικότητας στη Νέα Υόρκη του 1929! (...) Ας φροντίσουν αυτά τα αντικοινωνικά, αντιπατριωτικά στοιχεία να ανεβάσουν κάπως το επίπεδο της επιχειρηματολογίας τους" (23.3.1998)

ΧΡ. ΠΑΣΑΛΑΡΗΣ. "Δυστυχώς η κυβέρνηση επηρεασμένη από τις παραλυτικές παπαρδέλες περί ρατσισμού των δήθεν 'προοδευτικών' καλαμαράδων (αυτών που έφτασαν να συνηγορούν υπέρ των Αλβανών, λέγοντες ότι και οι Ελληνες μετανάστες στην Αμερική ήσαν οι πρώτοι σε εγκληματικότητα), δεν τολμά να λάβει δραστικά μέτρα" (23.3.1998)

ΜΑΚΗΣ ΚΟΥΡΗΣ. "Οσον αφορά κάποιες απόψεις που εκφράσθηκαν από επώνυμα χείλη, ότι οι πρώτοι Ελληνες που πήγαν στην Αμερική ήταν από τους πιο σκληρούς κακοποιούς, αποτελεί ύβριν. Αποδεικνύεται δε ότι έχουν μεσάνυχτα από την πραγματικότητα" ("Παρόν", 29.3.1998).

"ΒΡΑΔΥΝΗ". "Το πιο τραγικό στην όλη υπόθεση είναι ότι μερικοί από τους 'ειδήμονες' έφθασαν στο σημείο να παραλληλίσουν τη λαθρομετανάστευση ακόμη κι αυτών που αφέθηκαν σκόπιμα ελεύθεροι από φυλακές γειτονικών μας χωρών, με τη μετανάστευση συμπατριωτών μας στην Αμερική..." (6.4.1998).

ΓΙΑΝΝΗΣ ΝΤΑΣΚΑΣ. "Επιχειρούν να μπερδέψουν την κοινή γνώμη με τις αλβανικές συμμορίες της εποχής της Μάικροσοφτ, με Ελληνες μετανάστες και λαθρομετανάστες της εποχής του αραμπά και πιο παλιά. Να παραπληροφορήσουν αμαθείς και ημιμαθείς με τις δήθεν πληροφορίες ότι οι Ελληνες σάρωναν εγκληματικά τις χώρες όπου μετανάστευαν" ("Αδέσμευτος"-Ρίζος, 13.4.1998).

ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΚΑΡΓΑΚΟΣ. "Οσο για το λεγόμενο ότι οι Ελληνες είχαν τα πρωτεία στην εγκληματικότητα στις ΗΠΑ κατά και μετά το 1929, αυτό δεν είναι κακοηθέστατη ύβρις, οπωσδήποτε είναι αβδηρητισμός των Αβδηριτών ισχυρότερος (...) Αρκετά οι προοδευτικές δυνάμεις του Κολωνακίου έχουν σπιλώσει τον Ελληνισμό της Ελλάδος. Ας μη σπιλώσουν και τον Ελληνισμό της Αμερικής" ("Ελ. Τύπος", 29.3. 1998).

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΟΥΛΤΕΨΗΣ. "Πολύ θα ήθελα να πληροφορηθώ πώς ακριβώς ανεκάλυψαν οι 'Ιοί' το περί Ελλήνων λαθρομεταναστών θέμα τους, δηλαδή ποιός ακριβώς τους το διοχέτευσε. Ο εν λόγω αναζητούμενος πρέπει να είναι μέγας μελετητής και ιστοριοδίφης, ή να έχει στη διάθεσή του το ανέκδοτο αρχείο κάποιου ... ευκλεούς προγόνου του" ("Πολιτικά Θέματα", 3.4.1998)

ΝΙΚΟΣ ΑΓΓΕΛΗΣ. "Τέλος με εκείνο το άθλιο ψεύδος που εξεσφενδόνισε ο δηλητηριώδης 'Ιός' και το παπαγάλισαν οι απανταχού 'προοδευτικοί'" ("Ελ. Τύπος", 3.4.1998)

"ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ" (Οργανο του λεπενικού "Ελληνικού Μετώπου"). "Αδίστακτη, η ανεκδιήγητη τετράδα (του ΙΟΥ), προσπάθησε να διασκεδάσει τα πράγματα διασύροντας τους ομογενείς της Αμερικής, συγκρίνοντάς τους με τα κλεφτρόνια, τους ληστές και τους μαφιόζους που τα τελευταία χρόνια εγκαταστάθηκαν στη χώρα μας" (Μάιος 1998).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Wickersham Commission Reports (United States Government Printing Office 1931, επανέκδοση Patterson Smith, New Jersey 1968). Οι 14 εκθέσεις της Επιτροπής Ουίκερσαμ με σημαντικά και αναλυτικά στοιχεία για την εγκληματικότητα στις ΗΠΑ την περίοδο της ποτοαπαγόρευσης και του κραχ. ΟΙ εκθέσεις περιλαμβάνουν κατά σειρά: 1. Προκατακτική έκθεση για την ποτοαπαγόρευση, 2. Εκθεση για την εφαρμογή των απαγορευτικών νόμων στις ΗΠΑ, 3. Εκθεση των στατιστικών του εγκλήματος, 4. Εκθεση για τις διώξεις, 5. Εκθεση για την εφαρμογή των νόμων απέλασης στις ΗΠΑ, 6. Εκθεση για την εγκληματικότητα των ανηλίκων στο Ομοσπονδιακό δικαστικό σύστημα, 7. Μελέτη για τα ομοσπονδιακά διακστήρια, 8. Εκθεση για την ποινική διαδικασία, 9. Εκθεση για τους ποινικούς θεσμούς, την αναστολή και την εγγύηση, 10. Εκθεση για το έγκλημα και τους ξένους, 11. Εκθεση για την ανομία στην εφαρμογή του νόμου, 12. Εκθεση για το κόστος του εγκλήματος, 13. Εκθεση για τα αίτια του εγκλήματος, 14. Εκθεση για την αστυνομία.

Λίνας Βεντούρα "Ελληνες μετανάστες στο Βέλγιο" (εκδόσεις Νεφέλη, ΣΑθήνα 1999). Μια από τις σπάνιες προσπάθειες να αναλυθεί επιστημονικά το ιστορικό και κοινωνικό φαινόμενο της νεοελληνικής μετανάστευσης προς μια βιομηχανική χώρα, πέρα από τα στερεότυπα και τους εξωραϊσμούς περί "δαιμονίου της φυλής".

"Οι Ελληνες σπέρνουν τον τρόμο στη Νέα Υόρκη" ("Ελευθεροτυπία", 21/3, 28/3 και 11/4/1998). Τα ρεπορτάζ του "Ιού" που προκάλεσαν την μήνι των "αλβανοφάγων" στα μέσα ενημέρωσης. 

ΔΕΙΤΕ

Η Φωτογραφία του Νίκου Παπατάκη (1987). Ενας νεαρός έλληνας μετανάστης δολοφονεί φριχτά τον -επίσης Ελληνα- εργοδότη του, όταν κινδυνεύει να αποκαλυφθεί η (αρχικά αθώα) απάτη που του επέτρεψε να εξασφαλίσει τα προς το ζειν. Απομυθοποίηση του στερεότυπου για την ελληνική μετανάστευση και ταυτόχρονα κατάδειξη των συνθηκών που οδηγούν έναν μετανάστη στο έγκλημα.

O έλληνας γείτονας (Katzelmacher) του Ράϊνερ Βέρνερ Φασμπίντερ (1965). Εκπληκτική αποτύπωση των αντιδράσεων του μικρόκοσμου μιας δυτικογερμανικής πολυκατοικίας απέναντι στην έλευση ενός "ακοινώνητου" έλληνα μετανάστη. Λεπτομερειακή καταγραφή του περάσματος των περισσότερων ενοίκων από την αρχική υπεροπτική περιέργεια στη σταδιακή ξενοφοβία και, τελικά, στο ανοιχτά ρατσιστικό ξέσπασμα.

Η πολιτική αισθητική του ρατσισμού


"Γενικά, πάντως, στο έγκλημα, ο Έλληνας ο μετανάστης πρώτος και καλύτερος και με μεγάλη διαφορά."
                    (ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΦΑΣΟΥΛΗΣ, "Τα Νέα", 24/3)

Σύμμαχος του ρατσισμού δεν είναι μόνο το ψέμα. Είναι και η αδυναμία διατύπωσης κάποιου -οποιουδήποτε- επιχειρήματος που να στηρίζεται στην κοινωνική πραγματικότητα και όχι στις κρατούσες ιδεοληψίες και τις φυλετικές προκαταλήψεις. Τελευταίο παράδειγμα, οι σπασμωδικές αντιδράσεις που προκλήθηκαν από το δημοσίευμά μας του περασμένου Σαββάτου για την εγκληματικότητα των Ελλήνων μεταναστών στη μεσοπολεμική Νέα Υόρκη. Ολόκληρη σελίδα αφιέρωσε ο "Ελεύθερος Τύπος" στον "Ιό", παραθέτοντας μάλιστα σε φωτογραφία το δημοσίευμα της στήλης μας, και δεν έκανε τον κόπο να αντικρούσει ούτε ένα στοιχείο, ούτε ένα επιχείρημα.
Το μόνο που μας είπε, είναι ότι ο "Ιός" υποστηρίζει τους "αναξιοπαθούντες", ότι "εξαγνίζουμε τους δολοφόνους", ότι είμαστε "επαγγελματίες του αντιρατσισμού" και ότι η φιλοσοφία μας "αποτελεί πιστοποίηση μιας περίεργης τάσης που προωθείται και τροφοδοτείται από κυβερνητικά κλιμάκια" (sic). Για τον φόνο (στη Νέα Υόρκη) ούτε λέξη.

"Όλοι τους εχθροί!"

Το δημοσίευμα του "Ελεύθερου Τύπου" είναι ανυπόγραφο, εκφράζει δηλαδή τη διεύθυνση της εφημερίδας. Το επιβεβαιώνει και ο κ. Κύρτσος στη δική του στήλη, όπου χαρακτηρίζει τον "Ιό" "ψευτοπεριθωριακούς του Κολωνακίου και των βορείων προαστίων" (είπε δηλαδή ο Κύρτσος τον "Ιό" Κολωνακιώτη!), διαμαρτύρεται ότι του προσβάλλουμε την "πολιτική αισθητική" (είναι άλλωστε πασίγνωστη η "πολιτική αισθητική" της εφημερίδας που διευθύνει) και καλεί τη διεύθυνση της "Ελευθεροτυπίας" να μας βάλει στη θέση μας (αφού η ίδια είναι "καλή και ικανή").
Στο ίδιο φύλλο του "Ελεύθερου Τύπου" ο Χρήστος Πασαλάρης μιλά για "τις παραλυτικές παπαρδέλες περί ρατσισμού και λεπενισμού των δήθεν προοδευτικών καλαμαράδων (αυτών που, αφού επί σειράν ετών είχαν γίνει οι τρομπέτες των τρομοκρατών, έφτασαν να συνηγορούν υπέρ των Αλβανών, λέγοντες ότι οι Έλληνες μετανάστες στην Αμερική ήσαν πρώτοι σε εγκληματικότητα απ' όλους τους ξένους στην περίοδο του μεσοπολέμου)". Και στη συνέχεια καλεί σε "ομαδική και ακαριαία απέλαση όλων των μη νομίμων μεταναστών και αντιμετώπιση των λάθρα εισερχομένων ως εχθρών της χώρας, ό,τι κι αν αυτό σημαίνει."
Αυτή είναι λοιπόν η τετράγωνη "λογική" του ρατσισμού: οι Αλβανοί είναι εγκληματίες επειδή είναι Αλβανοί. Οι Έλληνες δεν είναι εγκληματίες, επειδή είναι Έλληνες. Κι αν κάποτε βρεθήκαμε κι εμείς οι Έλληνες ως μετανάστες στη θέση των σημερινών Αλβανών, θα πρέπει σήμερα να θάψουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που αναφέρονται στις δυσκολίες του μετανάστη, την εξώθησή του στην παρανομία και το έγκλημα. Αυτά μας λένε αυτοί οι "επαγγελματίες του ρατσισμού".
Ευτυχώς, δεν έλειψαν στο χώρο των ΜΜΕ οι φωνές που κατανόησαν τη σημασία της αποκαλυπτικής έρευνας και επισήμαναν τις θλιβερές αλλά διδακτικές αναλογίες. Διαβάσαμε τον Σταμάτη Φασουλή στα "Νέα", ακούσαμε τον Γιώργο Σταματόπουλο στον "Φλας", τον Στέλιο Κούλογλου και τον Μανώλη Καψή στον "Σκάι", είδαμε τον Παύλο Αλέπη στη ΝΕΤ -για να αναφέρουμε λίγα μόνο παραδείγματα- που άντλησαν τα δικά τους θετικά συμπεράσματα από το άρθρο μας.

Μόλις δεύτεροι στο Σικάγο

Δεν θα κάνουμε, λοιπόν, τη χάρη στους κυρίους Κύρτσο και Πασαλάρη. Μπαίνουμε, μάλιστα, στον πειρασμό να δώσουμε συνέχεια στην έρευνα αυτή, που, απ' ό,τι φάνηκε, "πόνεσε" τόσο πολύ τους "επαγγελματίες του ρατσισμού", κι ας μας συμπαθάει ο κ. Κύρτσος που θα του προσβάλουμε και πάλι την "πολιτική αισθητική".
Δημοσιεύουμε ένα δεύτερο πίνακα για την εγκληματικότητα στις ΗΠΑ την ίδια περίοδο. Η πρώτη στήλη κατατάσσει, με βάση τις "επιδόσεις", τους εγκληματίες που συνελήφθησαν από την αστυνομία ή προσάχθηκαν στα δικαστήρια, ανά 10.000 κατοίκους της ίδιας κατηγορίας πληθυσμού, σε 31 πόλεις με πληθυσμό άνω των 100.000 στις ΗΠΑ (1929-30). Η δεύτερη στήλη παρουσιάζει (κατά σειρά εγκληματικότητας) τους άνδρες άνω των 20 ετών, ανά 100.000 άνδρες της ίδιας ηλικίας που κατηγορήθηκαν για έγκλημα στο Σικάγο (1925 -1929). Στο σύνολο των 31 πόλεων η πρωτοκαθεδρία ανήκει και πάλι στους συμπατριώτες μας μετανάστες. Στο Σικάγο δυστυχώς είμαστε δεύτεροι, μετά τους Ιταλούς.
Πηγή του πίνακα είναι η έκθεση της Επιτροπής Ουίκερσαμ, όπως καταγράφεται στο κλασικό έργο του Thorsten Sellin "Culture Conflict and Delinquency" (New York, 1938). Φυσικά, στον κ. Κύρτσο και τον κ. Πασαλάρη το όνομα Sellin δεν λέει τίποτα. Ούτε ενδιαφέρονται που το "ανθελληνικό" αυτό έργο έχει μεταφραστεί σ' όλο τον κόσμο, από τη Λατινική Αμερική ως την Ιαπωνία, και ότι η γαλλική του έκδοση προλογίζεται από τον Μαρκ Ανσέλ, επίτιμο πρόεδρο του γαλλικού Αρείου Πάγου.
Για να μη στενοχωρήσουμε, λοιπόν, τους "επαγγελματίες του ρατσισμού" θα παραθέσουμε την άποψη και ενός "δικού μας", του πατέρα της σύγχρονης ελληνικής εγκληματολογίας, Κωνσταντίνου Γαρδίκα. Αυτόν θα τον έχουν ακουστά ακόμα και οι αλβανοφάγοι του "Ελεύθερου Τύπου" και οπωσδήποτε δεν είναι εύκολο να του προσάψει κανείς την "κατηγορία" του προοδευτικού ή του αντιρατσιστή. Ε, λοιπόν, ο Γαρδίκας, στην κλασική του "Εγκληματολογία" (Εν Αθήναις 1947, τομ. Β', τεύχος Α'), και αφού αντικρούει τις απόψεις της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, η οποία "εθεώρη την Ελλάδα ως εσμόν εγκληματιών", παραθέτει συγκριτικό πίνακα της εγκληματικότητας σε ευρωπαϊκές χώρες το 1902. Περιττό να πούμε ότι οι Έλληνες είναι και πάλι πρώτοι με διαφορά. "Ει και η σύγκρισις στατιστικών είναι επισφαλής, όμως αι υπάρχουσαι διαφοραί είναι τόσω μεγάλαι, ώστε είναι ενδεικτικαί", σχολιάζει μελαγχολικά ο Γαρδίκας και παρατηρεί: "Χαρακτήρ της τότε εγκληματικότητος της Ελλάδος είναι η μεγίστη συχνότης των φονικών." Αυτά, για όσους επιμένουν να προσδίδουν φυλετικά χαρακτηριστικά στην εγκληματικότητα.

Η πραγματική εικόνα

Ας δούμε τις ουσιαστικές πλευρές της σύγχρονης εγκληματικότητας στην Ελλάδα, οι οποίες κρύβονται συστηματικά, πίσω από την κουρτίνα της υπερβολής, του πανικού και της ξενοφοβίας. "Το εγκληματικό φαινόμενο, όσο ανεπιθύμητο είναι, είναι παράλληλα και φυσιολογικό, συνδεδεμένο άμεσα με τη δομή και τις συνθήκες που επικρατούν", υπογραμμίζει η κυρία Σοφία Βιδάλη, εγκληματολόγος, λέκτορας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, αναφερόμενη στις άγριες συνθήκες απασχόλησης και ζωής που επιφυλάσσει η ελληνική κοινωνία στους μετανάστες. "Υπάρχει σοβαρό θέμα με την ποιότητα των στοιχείων που διοχετεύονται, για να στηρίξουν το κλίμα πολέμου κατά των μεταναστών. Οι αριθμοί χρησιμοποιούνται συνδυαστικά ή μεμονωμένα, κατά το δοκούν".
Τί συμβαίνει στην πραγματικότητα τα τελευταία χρόνια; "Τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν το 1997, σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιεύματα από αστυνομικές πηγές, είναι λιγότερα από εκείνα του 1996 -για τις ίδιες κατηγορίες εγκλημάτων (Κλοπές, ληστείες, ανθρωποκτονίες, ναρκωτικά, βιασμοί, τυχερά παιχνίδια). Το είδος της εγκληματικότητας που έχει σχέση με τα εγκλήματα κατά της ζωής, της γενετήσιας ελευθερίας, αλλά και της ιδιοκτησίας, είναι αυτό που δίνει τον τόνο για να αισθάνεται ασφαλής ή λεγομένη κοινή γνώμη. Οι παραπάνω κατηγορίες, πράγματι αποτελούν ένα κριτήριο συναγερμού για την πολιτεία. Από τα πρόσφατα δεδομένα προκύπτει ότι, τουλάχιστον οι κλοπές για το 1997 είναι λιγότερες του 1996 και κάτι παραπάνω από εκείνες του 1995. Οι ληστείες είναι αυξημένες το 1997, αλλά όχι επικίνδυνα, σε σχέση με το 1996 και 1995. Το 1997, δηλαδή, είχαμε 1 κλοπή ανά 52.500 κατοίκους πανελλαδικά και 1 κλοπή ανά 2.250 κατοίκους, περίπου, στο λεκανοπέδιο της Αθήνας την ημέρα. Στις δε ληστείες, οι αντιστοιχίες είναι 1 ληστεία ανά 1.750.000 κατοίκους περίπου πανελλαδικά και 1 ληστεία ανά 750.000 Αθηναίους ημερησίως."
Αλλά ακόμα και με τις ανθρωποκτονίες, που είναι ο σοβαρότερος λόγος ανασφάλειας των πολιτών, η αλήθεια είναι σχετική: "Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ για το 1995, από το σύνολο των εγκλημάτων κατά της ζωής (2019)"
-συνεχίζει η κ. Βιδάλη- "τα 285 ήταν ανθρωποκτονίες εκ προθέσεως. Από αυτές οι 151 ήταν τετελεσμένες ανθρωποκτονίες και τα 134 απόπειρες. Όμως τα στοιχεία που δόθηκαν από το υπ. Δ. Τάξεως για το 1997 δεν διευκρινίζουν αν οι ανθρωποκτονίες που καταγράφονται ήταν απόπειρες ή όχι, δεδομένου ότι είναι πιθανό ο αριθμός αυτός να αναφέρεται με τον ίδιο τρόπο που αναφέρεται στις στατιστικές της Δικαιοσύνης. Άλλωστε, έχουν την ίδια πηγή στοιχείων. Από τα υπόλοιπα εγκλήματα κατά της ζωής του 1995, τα 22 ήταν εξ αμελείας και τα 1606 ήταν τροχαία, εξ αμελείας. Ο σχολιασμός σχετικά με τους υπεύθυνους, ανεύθυνους δράστες και θύματα στο σημείο αυτό περιττεύει. Παρόλα αυτά το 1995 διαπράττονταν ήδη αρκετές ανθρωποκτονίες εκ προθέσεως, περισσότερες του 1997, ώστε να κινήσουν το ενδιαφέρον παντός εμπλεκομένου".

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Η κατασκευή της λευκής φυλής

Η μεγαλύτερη ανακάλυψη του αμερικανικού έθνους που γιορτάζει μεθαύριο είναι η "λευκή φυλή". Αυτό που μοιάζει σήμερα αυτονόητο, δηλαδή η κατάταξη των ανθρώπων σε "λευκούς" και "έγχρωμους" υπήρξε αποτέλεσμα μιας μελετημένης κοινωνικής διεργασίας, με πρώτο στόχο τους νεοφερμένους μετανάστες.

 Όταν πριν από λίγα χρόνια διατυπώθηκε η θεωρία της «Μαύρης Αθηνάς», ότι δηλαδή ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός είχε πηγή προέλευσης την Αφρική, ξεσηκώθηκαν όλοι οι «εθνικά ευαίσθητοι» αναλυτές για να καταδικάσουν μετά βδελυγμίας τη βλασφημία: πώς είναι δυνατόν να ήταν μαύρος ο Σωκράτης; 

Ας ετοιμαστούν τώρα οι ίδιοι άνθρωποι να ανατριχιάσουν με τη νέα πρόκληση: τους λέμε με σιγουριά ότι οι Έλληνες μετανάστες που ταξίδεψαν αναζητώντας μια καλύτερη τύχη στις Ηνωμένες Πολιτείες από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τα μέσα του 20ού δεν ήταν λευκοί, αλλά κάποια άλλη φυλή, κάτι μεταξύ μιγάδων και μαύρων. Οι Έλληνες ομογενείς που θα παρελάσουν μεθαύριο για να τιμήσουν την εθνική γιορτή της νέας τους πατρίδας ανήκουν στη λευκή φυλή. Όμως οι πατεράδες κι οι παππούδες τους ήταν κάτι μεταξύ Αφρικανού και Ιάπωνα.

Δεν πρόκειται για παραδοξολογία. Όπως θα διαπιστώσετε στις σελίδες που ακολουθούν, οι Έλληνες μετανάστες θεωρούνταν επί δεκαετίες στην Αμερική ότι δεν ανήκαν στη λευκή φυλή. Δεν αναφερόμαστε σε διεστραμμένες περιθωριακές απόψεις Αμερικανών ρατσιστών, οπαδών της «Λευκής Εξουσίας». Το γεγονός ότι οι Έλληνες (και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι μετανάστες) δεν ανήκουν στη λευκή φυλή έχει επικυρωθεί με τον πιο επίσημο τρόπο από δικαστικές αποφάσεις και χρειάστηκε πολύς χρόνος για να «λευκανθούν» οι συμπατριώτες μας μετανάστες.

Η ίδια ακριβώς διαδικασία ακολουθήθηκε με όλους τους μετανάστες που αναλάμβαναν να φέρουν σε πέρας εργασίες που δεν άρμοζαν σε «λευκό». Ούτε οι Ιταλοί ήταν τότε λευκοί. Τους αποκαλούσαν καταφρονητικά dago. Το ίδιο συνέβαινε και με τους λιγότερο μελαχρινούς, τους Πολωνούς, τους Σέρβους και τους Σκανδιναβούς. Σε όλους τους τόπους δουλειάς στις αρχές του 20ού αιώνα οι απόγονοι των πρώτων εποίκων και οι βορειοευρωπαίοι μετανάστες ονομάζονταν «λευκοί» για να διαχωριστούν από τους νοτιοευρωπαίους που δούλευαν δίπλα τους -στις σκληρότερες κατά κανόνα εργασίες. Η διάκριση αυτή δεν οφείλεται στο πιο σκούρο δέρμα των νοτιοευρωπαίων, αλλά στο είδος της εργασίας που τους είχε ανατεθεί. Απόδειξη είναι ότι ακόμα και σήμερα, όπως αναφέρει ο ιστορικός Νόελ Ιγκνάσιεφ, οι Σουηδοί που εργάζονται στα δάση των βορειοδυτικών περιοχών δεν θεωρούνται «λευκοί».

Πώς έγιναν λευκοί οι Ιρλανδοί

Η περίπτωση των Ιρλανδών είναι επίσης χαρακτηριστική. Οι καθολικοί Ιρλανδοί, όταν άρχισαν να μεταναστεύουν στις ΗΠΑ κατά τις αρχές του 19ου αιώνα, ήταν το πρώτο μεγάλο μεταναστευτικό κύμα από την Ευρώπη, το οποίο δεν είχε προέλευση την Αγγλία και δεν αποτελούνταν από προτεστάντες. Μετά την εγκατάστασή τους, οι Ιρλανδοί αποτέλεσαν τμήμα του «μη λευκού» εργατικού δυναμικού. Πολύ γρήγορα πήραν το προσωνύμιο «λευκοί νέγροι» και την ίδια περίοδο οι μαύροι ονομάστηκαν χλευαστικά «καπνιστοί Ιρλανδοί». Αυτά τα παρατσούκλια αντικατοπτρίζουν την αποστροφή και την αηδία που έτρεφαν για τους μαύρους και τους Ιρλανδούς οι ανώτερες «λευκές» κοινωνικές τάξεις. Εκείνη την εποχή υποστηριζόταν σοβαρά ότι Ιρλανδοί και μαύροι θα αποτελέσουν ένα φυλετικό αμάλγαμα, θα συγχωνευτούν δηλαδή σε έναν νέο ενιαίο φυλετικό τύπο.

Φυσικά αυτό δεν συνέβη. Συνέβη το ακριβώς αντίθετο. Οι Ιρλανδοί μεταβλήθηκαν σε «λευκούς». Όπως λέει ο ιστορικός Νόελ Ιγκνάσιεφ σε μια συνέντευξή του, «αντί να συμμαχήσουν με τους μαύρους -ελεύθερους και δούλους- και να ανατρέψουν το σύστημα της δουλείας και της φυλετικής καταπίεσης το οποίο είχε εγκαθιδρυθεί στις ΗΠΑ, επέλεξαν να αναζητήσουν έναν τρόπο για να βρεθούν οι ίδιοι σε μια ευνοϊκή θέση μέσα στο σύστημα» (περιοδικό «Ζ», 1997). Ο ίδιος συγγραφέας έχει αναλυτικά περιγράψει την ιστορική διαδικασία στο βιβλίο του «Πώς έγιναν λευκοί οι Ιρλανδοί». Ο εθνικός ήρωας των Ιρλανδών Ντάνιελ Ο’Κόνελ, κάτι σαν τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ή τον Γκάντι της εποχής του, απηύθυνε το 1841 μια έκκληση προς τους συμπατριώτες του που βρίσκονταν μετανάστες στις ΗΠΑ, ζητώντας τους να συμμαχήσουν με όσους αγωνίζονταν για την κατάργηση της δουλείας. «Να αντιμετωπίζεις τον Νέγρο παντού ως ίσο και ως αδελφό σου», έλεγε στους Ιρλανδούς ο Ο’Κόνελ, «και μ΄ αυτό τον τρόπο θα τιμάς το όνομα της Ιρλανδίας». Ο Ο’Κόνελ ήταν ηγέτης του κινήματος των Καθολικών στην Ιρλανδία που είχε στόχο να καταργήσει τις διακρίσεις εις βάρος των ομοδόξων του. Διακρίσεις, τις οποίες πολλοί σύγχρονοι μελετητές (Ιγκνάσιεφ, Αλεν, Ρέντιγκερ) ταυτίζουν με τις φυλετικές διακρίσεις εις βάρος των μαύρων στην Αμερική. Ο Ο’Κόνελ έφτασε να πει ότι όσοι δεν ταυτίζονται με τον αγώνα για την κατάργηση της δουλείας δεν είναι Ιρλανδοί. Όμως οι Ιρλανδοί στην Αμερική απέρριψαν την έκκλησή του.

Ήταν ο μόνος τρόπος να γίνουν δεκτοί στη «λέσχη» της λευκής φυλής. Για να το πετύχουν αυτό έπρεπε αφενός να κρατήσουν αποστάσεις από τον μαύρο πληθυσμό της χώρας και αφετέρου να εξευμενίσουν το εχθρικό κατεστημένο των λευκών προτεσταντών. Ο Αλεν και ο Ιγκνάσιεφ περιγράφουν τον τρόπο που αξιοποίησαν οι Ιρλανδοί διάφορους θεσμούς της αμερικανική κοινωνίας για να πετύχουν τον τελικό σκοπό: το Δημοκρατικό Κόμμα, τα εργατικά συνδικάτα, την εκκλησία, ακόμα και ορισμένες μορφές κοινωνικών αναταραχών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των ταραχών στη Νέα Υόρκη τον Ιούλιο του 1863. Πρόκειται για τις πιο βίαιες ταραχές που συνέβησαν ποτέ σε πόλη των ΗΠΑ. Οι ταραχές ξεκίνησαν από τους Ιρλανδούς που διαμαρτύρονταν για το νόμο περί επιστρατεύσεως. Ο νόμος αυτός επέτεινε τις κοινωνικές διακρίσεις, διότι υποχρέωνε τους φτωχούς να πολεμήσουν στον εμφύλιο πόλεμο, ενώ οι πλούσιοι είχαν τη δυνατότητα να εξαγοράσουν τη θητεία τους. Πολύ γρήγορα η εξέγερση μετατράπηκε σε προσπάθεια των Ιρλανδών να αποκλείσουν τους μαύρους εργάτες από τις αποβάθρες και να μονοπωλήσουν ορισμένες δουλειές. Η κοινωνική διαμαρτυρία μετατράπηκε σε φυλετική έκρηξη εις βάρος των μαύρων. Οι Ιρλανδοί σήκωσαν τη σημαία της Συνομοσπονδίας (των Νοτίων) και ο Λίνκολν υποχρεώθηκε να αποσύρει στρατεύματα από το Γκέτισμπεργκ για να τους καταστείλει. Τουλάχιστον 1000 μαύροι υπήρξαν θύματα της εξέγερσης. Οι περισσότεροι λιντσαρίστηκαν στους δρόμους. Η εξέγερση αυτή σημάδεψε τη μετάβαση των Ιρλανδών στη «λευκή φυλή».

Η ίδια διαδικασία σημειώθηκε με όλους τους άλλους Ευρωπαίους μετανάστες που ακολούθησαν. Στην αρχή όλοι οι νεοφερμένοι εξαιρούνταν από τη «λευκή φυλή». Για να περάσουν στην άλλη πλευρά -όσοι κατάφεραν να το κάνουν- υποχρεώθηκαν να υποστούν την ταπεινωτική διπλή πιστοποίηση της «λευκότητάς» τους: έπρεπε να αποδείξουν την εχθρότητά τους προς τον μαύρο πληθυσμό και ταυτόχρονα να επιδείξουν την καλή τους διάθεση προς το κατεστημένο των λευκών προτεσταντών.

Η κατασκευή του λευκού ανθρώπου

Η σύγχρονη αμερικανική ιστορία αποδεικνύει λοιπόν ότι η λεγόμενη «λευκή φυλή» δεν είναι μια βιολογική κατηγορία, αλλά μια κοινωνική κατασκευή. Είναι, δηλαδή, ένα αποτέλεσμα μιας βίαιης επιβολής που δεν ταυτίζεται ούτε με τα εξωτερικά χαρακτηριστικά ούτε με τον τόπο προέλευσης του μετανάστη.

Η ιστορία της «φυλετικής λευκότητας» στις ΗΠΑ ξεκινά με τον πρώτο νόμο για την πολιτογράφηση ξένων που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο το 1790. Σύμφωνα μ’ αυτό το νόμο «αποδίδεται η ιδιότητα του πολίτη σε όλα τα ελεύθερα λευκά άτομα που έχουν μεταναστεύσει ή πρόκειται να μεταναστεύσουν στις ΗΠΑ, εφόσον δώσουν ένορκη βεβαίωση ενώπιον δικαστή ότι προτίθενται να παραμείνουν στη χώρα, με την προϋπόθεση ότι έχουν ήδη συμπληρώσει παραμονή ενός χρόνου στις ΗΠΑ».

Η αναφορά σε «λευκά άτομα» έδωσε τη δυνατότητα και τη δύναμη σε πολλούς Ευρωπαίους να αποφασίσουν το μεγάλο ταξίδι. Όμως πολύ γρήγορα αυτή η αναφορά «συμπληρώθηκε» με νεότερες διατάξεις, εφόσον η κατάταξη κάποιου στη «λευκή φυλή» δεν γινόταν αυτομάτως. Ανέλαβαν, λοιπόν, τα δικαστήρια να κρίνουν. Η υπόθεση κατέληξε σε τραγέλαφο, εφόσον μετανάστες από συγγενικές χώρες κατατάσσονταν σε διαφορετικές φυλές. «Το δικαστήριο ελπίζει ότι μια νομοθετική τροπολογία θα ξεκαθαρίσει την έννοια της λέξης λευκός», παραπονιέται ένας απελπισμένος δικαστής στην απόφασή του τον Ιανουάριο του 1910. Ενας άλλος δικαστής το 1924 επιχείρησε να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, ερμηνεύοντας με πολιτικά κριτήρια τον φυλετικό νόμο του 1790: «Είναι προφανές ότι η άρνηση του Κογκρέσου (να πολιτογραφήσει μετανάστες από την Ασία) δεν οφείλεται στο χρώμα, ως χρώμα, αλλά μόνο στο χρώμα ως απόδειξη ενός είδους πολιτισμού, τον οποίο χαρακτηρίζει. Το κίτρινο ή το μαύρο φυλετικό χρώμα είναι η σφραγίδα του ανατολικού δεσποτισμού. Κρίθηκε ότι οι υπήκοοι αυτών των δεσποτειών, με εμμονή και βαθιά ριζωμένη παράδοση σ’ αυτόν τον πολιτισμό, δεν ήταν ικανοί και κατάλληλοι για τη δημοκρατική μορφή διακυβέρνησης».

Η κατάργηση της λευκής φυλής

Στηριγμένοι στις παραπάνω σκέψεις μια ομάδα αμερικανών ερευνητών και ιστορικών έχει συσπειρωθεί τα τελευταία χρόνια γύρω από το αίτημα να καταργηθεί η λευκή φυλή. Εφόσον πρόκειται για κοινωνική κατασκευή, υποστηρίζει η ομάδα, είναι δυνατή και η κατάργησή της. Οι υποστηρικτές της άποψης αυτής διαχωρίζουν τη θέση τους από τον κλασικό «αντιρατσισμό»: «Ο όρος ρατσισμός», γράφει ο Ιγκνάσιεφ στο θεωρητικό περιοδικό της ομάδας με τον χαρακτηριστικό τίτλο Race Traitor (Προδότης της Φυλής), «εφαρμόζεται σε μια σειρά διαφορετικές συμπεριφορές, ορισμένες από τις οποίες είναι αμοιβαία ασύμβατες και κατάντησε να σημαίνει περίπου μια τάση να αντιπαθούμε κάποιον εξαιτίας του χρώματος του δέρματός του. Παράλληλα, ο αντιρατσισμός παραδέχεται τη φυσική ύπαρξη των 'φυλών', όσο κι αν αντιτίθεται στις κοινωνικές διακρίσεις μεταξύ τους. Οι οπαδοί της κατάργησης των φυλών υποστηρίζουν, αντιθέτως, ότι οι άνθρωποι δεν ευνοούνται κοινωνικά επειδή είναι λευκοί. Μάλλον ορίζονται ως λευκοί, επειδή ακριβώς ευνοούνται κοινωνικά. Η ίδια η φυλή είναι ένα αποτέλεσμα της κοινωνικής διάκρισης. Όσο υπάρχει η λευκή φυλή, όλα τα κινήματα κατά του ρατσισμού είναι καταδικασμένα να αποτυγχάνουν».

Οι υποστηρικτές της κατάργησης επικαλούνται ένα πρόσφατο παράδειγμα για την επίδραση ακόμα και του όρου «λευκός». Τη δεκαετία του ’60 σχεδόν ομόφωνα έγινε αποδεκτός ο όρος «μαύρος» για να αντικαταστήσει τον όρο «νέγρος», με πρωτοβουλία όσων μετείχαν ενεργά στο αντιρατσιστικό κίνημα της εποχής και πρώτ' απ' όλα τους ίδιους τους μαύρους. Η αντικατάσταση αυτή καταργούσε βέβαια τον υποτιμητικό ή και υβριστικό όρο (νέγρος) αλλά δεν ανέτρεπε τη φυλετική διάκριση, εφόσον επικύρωνε με όρους απόλυτους (μαύρο-άσπρο) τον δυαδικό χωρισμό της κοινωνίας. Η μόνη εξήγηση της προτίμησης στον όρο "μαύρο" είναι ότι η αναφορά αυτή ενίσχυε την αντίθεση στη «λευκή» ιδιότητα των κυρίαρχων τάξεων. Απέναντι στην εδραιωμένη "Λευκή Εξουσία" αντιπαρατέθηκε το κίνημα της ανερχόμενης "Μαύρης Εξουσίας". Ίσως γι’ αυτό το λόγο το κίνημα της πολιτική ορθότητας δέχτηκε πολύ γρήγορα να αντικαταστήσει τους δυο όρους με δυο άλλους, εξίσου ανακριβείς, αλλά που αποκρύπτουν τη διαιωνιζόμενη αντίθεση: οι «λευκοί» μετατράπηκαν σε «Καυκάσιους» και οι «μαύροι» σε «Αφρικανούς-Αμερικάνους». Η ανυπόφορη αντίθεση καλύφτηκε πίσω από τις υποφερτές λέξεις.

Όταν οι Έλληνες ήταν μαύροι

Πάει σχεδόν ένας αιώνας από τότε που οι πρώτοι Έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ αντιμετωπίζονταν όπως ακριβώς σήμερα στη χώρα μας οι Αλβανοί: ως ένα επίφοβο κύμα "εισβολέων" που απειλούσαν τη δουλειά, την τιμή, την περιουσία και τα χρηστά ήθη των "γνήσιων Αμερικανών", οι οποίοι προέρχονταν από προγενέστερα (και προ πολλού αφομοιωμένα) μεταναστευτικά ρεύματα. Απωθημένη στα έγκατα της εθνικής μας αμνησίας, η εξωτερίκευση αυτής της εχθρότητας πήρε αρκετά διαφορετικές μορφές, από τη δαιμονοποίηση διά του Τύπου μέχρι μαζικές αστυνομικές "επιχειρήσεις σκούπα" και βίαια πογκρόμ από κάθε λογής "αγανακτισμένους πολίτες" (Νιου Χαμσάιρ 1906, Ραναόκε 1907, Σικάγο 1907, Γουάιτ Πάιν 1908, Σάουθ Ομαχα 1909, Ντέιτον 1909, κλπ). Όπως έχουμε αναλυτικά αναφέρει σε παλιότερα άρθρα μας, κύριο νομιμοποιητικό επιχείρημα αυτών των επιθέσεων υπήρξε η επίκληση της "αυξημένης εγκληματικότητας" των Ελλήνων μεταναστών πρώτης γενιάς, σε συνδυασμό με άλλα γνώριμα στερεότυπα του είδους (αντικοινωνικότητα, βρώμα, κοινωνική ή και "διανοητική" καθυστέρηση). Αυτό που παραμένει σχετικά άγνωστο, ωστόσο, είναι πως αυτή η ρατσιστική αντιμετώπιση συμπυκνώθηκε στην επί δεκαετίες κατηγοριοποίηση των μεταναστών συμπατριωτών μας ως "εγχρώμων", που δεν νομιμοποιούνταν να απολαμβάνουν τα θεσμοθετημένα προνόμια της λευκής φυλής!

Κι όμως, η "υποτιμητική" αυτή ταξινόμηση είναι πανταχού παρούσα, τόσο στα κείμενα της εποχής όσο και στις σχετικές μελέτες της νέας γενιάς των ελληνοαμερικανών ιστορικών. "Οι Έλληνες συνήθως αποκλείονταν από τα στρατόπεδα εργατών που προορίζονταν για 'λευκούς' κι ήταν υποχρεωμένοι να κατασκηνώνουν μαζί με άλλες ανεπιθύμητες μειονότητες", διαβάζουμε λ.χ. σε μελέτη του Dan Georgakas για τις συνθήκες εργασίας των ελλήνων μεταναστών στις ΗΠΑ. "Σε πολλές εξορυκτικές επιχειρήσεις οι Έλληνες κατασκήνωναν δίπλα στους γιαπωνέζους εργάτες, μια ομάδα με την οποία μοιράζονταν επίσης τις επικίνδυνες δυναμιτιστικές αποστολές. Οι δυο ομάδες αναμιγνύονταν κοινωνικά, και όταν οι Έλληνες έπαιρναν μέρος σε απεργία, οι Γιαπωνέζοι μπορούσαν εύκολα να πειστούν να ενωθούν μαζί τους. Σε άλλες περιπτώσεις, οι Έλληνες συνηθιζόταν να δουλεύουν μαζί με Ιταλούς, Σέρβους και Μεξικάνους. (...) Συνηθισμένες ήταν οι αποφάσεις δημοτικών αρχών, οι οποίες επέβαλλαν διακρίσεις εις βάρος Ελλήνων, Μεξικανών, Ασιατών και Αφρό-Αμερικανών. Στο Ποκατέλο του Αϊντάχο, π.χ., οι Έλληνες ήταν υποχρεωμένοι να περιορίζονται σε ειδικά τμήματα των θεάτρων και τους απαγορευόταν να ζήσουν στις περισσότερες από τις γειτονιές. Οι αντιδράσεις πολλών γηγενών Αμερικανών εκφράζονταν με την ταμπέλα που έβλεπε κανείς το 1913 σε ένα καλιφορνέζικο εστιατόριο: 'Αμιγές αμερικανικό. Όχι ποντίκια. Όχι Έλληνες'" ("Greek America at work", σ.16-17).

Επιβεβαιώνοντας αυτές τις διακρίσεις, τρεις από τους σημαντικότερους ελληνοαμερικανούς δικηγόρους της πρώτης μεταναστευτικής γενιάς θα φροντίσουν να τις εντάξουν στο ευρύτερο φαινόμενο της κατασκευής της λευκής φυλής, όπως το περιγράφουμε σε διπλανή στήλη: "Κατά τη διάρκεια του μεσοδιαστήματος ανάμεσα στην πρώτη εκδήλωση φυλετικής μισαλλοδοξίας και την έναρξη της ομαδικής μετανάστευσης των Ελλήνων το 1882, οι πάλαι ποτέ μισητοί 'νεοφερμένοι' έγιναν οι 'μισούντες' τους καινούριους 'νεοφερμένους' από τις χώρες της νότιας Ευρώπης, και οι Έλληνες αντιμετωπίστηκαν σαν μια ολοκληρωτικά ανεπιθύμητη φουρνιά. Ως εκ τούτου, το φάσμα των ρατσιστικών διακρίσεων έριξε μια βαριά σκιά πάνω στη ζωή των ελλήνων μεταναστών, ήδη από την αρχή της μεταναστευτικής κίνησης. (...) Η ονομασία 'Έλληνας' εκστομιζόταν ενάντια στους έλληνες μετανάστες σαν ένα ατιμωτικό υπονοούμενο. Σε πολλές περιπτώσεις τα δικαστήρια αρνήθηκαν να δώσουν την αμερικανική υπηκοότητα σε Ελληνες, αποφαινόμενα ότι αυτοί ανήκαν στην κίτρινη φυλή" (P. Kokken, Th. Constant & S. Conoutas "A history of the Greeks in the Americas" [1938], σ.150).

Πρόσθετες πληροφορίες για τη μεταχείριση αυτή συναντάμε και σε άλλους συγγραφείς. Σε κάποιο σημείο της μονογραφίας του για την αιματηρή απεργία του Λάντλοου, ο Ζήσης Παπανικόλας επισημαίνει λ.χ. ότι το 1902 "οι εργολάβοι των μεταλλωρυχείων της Σάλιδα απέλυσαν 'λευκούς' εργάτες για να τους αντικαταστήσουν με Έλληνες" ("Buried unsung", σ.17). Αλλά και ο Θύμιος Καραμπέτσος, σε πρόσφατο άρθρο του για το ρατσισμό κατά των συμπατριωτών μας στη Νεβάδα των αρχών του εικοστού αιώνα, επισημαίνει πως "αν μια 'λευκή' γυναίκα παντρευόταν με Έλληνα, μπορούσε να μετακομίσει μαζί του στην Greek Town, όμως το ζευγάρι δεν μπορούσε να μετακινηθεί στο 'λευκό' τμήμα της πόλης" (Journal of the Hellenic Diaspora, 1998, σ.87). Ο ίδιος θα μας δώσει και μια πιο συνολική εικόνα αυτής της κατηγοριοποίησης και των θεωρητικών σχημάτων που επιστρατεύτηκαν για να τη στηρίξουν: "Η έννοια του 'λευκού', που σήμερα περιλαμβάνει κάθε άτομο ευρωπαϊκής καταγωγής, τότε προοριζόταν αποκλειστικά για τους ανθρώπους με αγγλοσαξονική ή βορειοευρωπαϊκή προέλευση. Οι Έλληνες θεωρούνταν φυλετικά ανάμικτοι, μιγάδες γενετικά κατώτεροι από τους δήθεν αμιγείς αρχαίους προγόνους τους και, ως εκ τούτου, ανίκανοι ακόμη και να προσεγγίσουν τα επιτεύγματά τους. Στο βαθμό που αυτοί οι συγγραφείς έβλεπαν τους Έλληνες σαν κατώτερους και μη λευκούς, και τους περιφρονούσαν γι' αυτό, η συμπεριφορά τους ήταν καθαρά ρατσιστική" (ό.π., σ.64). Τα σχετικά παραδείγματα από δημοσιεύματα τοπικών -ή και παναμερικανικών- εφημερίδων της εποχής είναι άλλωστε κάτι παραπάνω από εύγλωττα. Εξηγώντας λ.χ. ότι "ο μέσος Έλληνας εργάτης είναι μειωμένης αντίληψης", και ως εκ τούτου ακατάλληλος για μελλοντική πολιτογράφηση, η White Pine News της 7/6/1907 θα ερμηνεύσει το πρόσφατο τότε ανθελληνικό πογκρόμ της Βιρτζίνια με το επιχείρημα πως "οι Έλληνες διαφέρουν από εμάς σε τέτοιο βαθμό, ώστε να προκαλούν την οργή των νεαρών αλητών σε κάθε αμερικανική πόλη", για να καταλήξει στο διά ταύτα: "Οι έξυπνοι, δουλευταράδες ξένοι είναι και θα είναι πάντοτε ευπρόσδεκτοι. Όμως οι πύλες μας πρέπει να είναι κλειστές για τους βαρβάρους".

  Ο λευκός που ξεχωρίζει

Στην Αμερική υφίσταται πολιτισμική ποικιλία: μπορεί κανείς να μιλήσει για κουλτούρα ιρλανδική, ιταλική ή γερμανική, κουλτούρα των νέων, των ναρκωτικών, των ομοφυλόφιλων κ.ο.κ. Οι άνθρωποι που θεωρούνται λευκοί ενδέχεται να ανήκουν σε μία ή σε περισσότερες από αυτές τις κουλτούρες, αλλά δεν υφίσταται κάτι που θα μπορούσε να ονομαστεί λευκή κουλτούρα.

Η αμερικανική κουλτούρα είναι προϊόν επιμειξιών. Η μουσική, ο χορός, τα ρούχα, η ομιλία, η θρησκεία και όλες οι άλλες όψεις της αμερικανικής κουλτούρας μαρτυρούν αλάθευτα την παρουσία αφροαμερικανικών ή ινδιάνικων στοιχείων, αλλά και στοιχείων προερχόμενων από κάθε εθνική ομάδα που βρέθηκε κάποτε στο σημείο αυτό του πλανήτη. Η φυλή και η κουλτούρα είναι διαφορετικές κατηγορίες.

Κανείς αξιόπιστος επιστήμονας δεν υποστηρίζει πλέον ότι η φυλή θεμελιώνεται στη βιολογία και δεν έχω την πρόθεση να συνοψίσω εδώ τη σχετική συζήτηση. Στη σφοδρή τους, ωστόσο, επιθυμία να συντηρήσουν την ύπαρξη μιας λευκής ταυτότητας, κάποιοι γλιστρούν ενίοτε σε βιολογίζοντα επιχειρήματα. Η Α. Newitz, για παράδειγμα, υποστηρίζει ότι η ιδιότητα του λευκού ανθρώπου είναι "μια ταυτότητα που μπορεί να γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ατομικό επίπεδο. Είναι επίσης μια ποικιλία από κουλτούρες, ιστορίες και, εντέλει, ένας αναπότρεπτος φυσικός δείκτης". Αντίθετα με τον ισχυρισμό της, η ιδιότητα του λευκού ανθρώπου δεν είναι κάτι που σχετίζεται με τη φύση, αλλά κάτι που εξαρτάται από την κοινωνική θέση. Χωρίς τα προνόμια που συνεπάγεται το λευκό δέρμα, η λευκή φυλή δεν θα υπήρχε, και το χρώμα του δέρματος δεν θα είχε μεγαλύτερη σημασία από το σχήμα των αφτιών ή το μέγεθος των ποδιών.

Αν όμως η ιδιότητα του λευκού είναι ανύπαρκτη τόσο βιολογικά όσο και πολιτισμικά, κοινωνικά είναι κάτι το απολύτως πραγματικό. Τίποτε άλλο δεν ασκεί ίσως τόσο μεγάλη επίδραση στις ευκαιρίες που έχει ένα άτομο στη ζωή του όσο η φυλή στην οποία καταχωρείται. Η λευκή φυλή είναι μια λέσχη στην οποία συνήθως οι άνθρωποι εγγράφονται κατά τη γέννησή τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Η πλειονότητα των μελών της λέσχης αυτής περνούν τη ζωή τους ακολουθώντας τους κανονισμούς και αποδεχόμενοι τα προνόμια που τους προσφέρονται χωρίς να κάτσουν να συλλογιστούν το κόστος. Πολλές φορές δεν συνειδητοποιούν καν την ύπαρξη της λέσχης - έως ότου προκύψει κάποια αμφισβήτησή της, και σπεύσουν τότε αγωνιστικά να την υπερασπιστούν. Οι μετανάστες των ΗΠΑ που εισέρχονται στη λέσχη σε μεγαλύτερη ηλικία έχουν συχνά μεγαλύτερη συνείδηση από τους ντόπιους ότι η λευκή φυλή είναι ένας κοινωνικός και όχι φυσικός σχηματισμός. Η λέσχη λειτουργεί όπως κάθε κλειστή λέσχη, με την έννοια ότι η ιδιότητα του μέλους δεν προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή όλων, αλλά τη συμμόρφωσή τους στις επιταγές άλλων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως κάθε καπιταλιστική κοινωνία, αποτελείται από αφέντες και δούλους. Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί σκλάβοι θεωρούν ότι ανήκουν στην τάξη των αφεντικών επειδή συμμετέχουν στα προνόμια του λευκού δέρματος. Ο δικός μας στόχος δεν είναι η φυλετική αρμονία, αλλά η κατάργηση της λευκής φυλής ως τμήμα του ταξικού πολέμου. Υπάρχουν πολλοί φτωχοί λευκοί στις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, η πλειονότητα των φτωχών είναι λευκοί. Η ιδιότητα του λευκού όχι μόνο δεν τους απαλλάσσει από την εκμετάλλευση, αλλά και τους συμφιλιώνει μαζί της. Στους ανθρώπους αυτούς, η λευκή ιδιότητα δεν προσφέρει ελευθερία και αξιοπρέπεια. Είναι το υποκατάστατο της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας. Η κατάργησή της, επομένως, είναι προς όφελος όλων εκείνων που επιθυμούν να είναι ελεύθεροι, των "λευκών" όσο και και των υπολοίπων.

Νόελ Ιγκνάσιεφ

(Από ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Καλιφόρνια-Ριβερσάιντ τον Φεβρουάριο 1998.)

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ. Στα 1922, το εφετείο της Αλαμπάμα απήλλαξε τον μαύρο Τζιμ Ρόλινς από την κατηγορία ότι συνουσιάστηκε με λευκή γυναίκα για την οποία είχε καταδικαστεί πρωτοδίκως. Το εφετείο δέχθηκε ότι η πολιτεία δεν είχε προσκομίσει αδιάσειστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η εν λόγω γυναίκα ονόματι Εντιθ Λέιμπιου ανήκε στη λευκή φυλή. Η Εντιθ Λέιμπιου ήταν μετανάστρια από τη Σικελία, γεγονός που, όπως έκρινε το ανώτερο δικαστήριο, "δεν αποδεικνύει σε καμία περίπτωση ότι πρόκειται για λευκή γυναίκα και ότι δεν είναι νέγρα ή απόγονος κάποιου νέγρου". Αν και η απόφαση αυτή δεν απέκλειε να είναι λευκή η μετανάστρια από τη Σικελία, η προέλευσή της ωστόσο δεν την ενέτασσε αυτομάτως στη λευκή φυλή, οι γυναίκες της οποίας έπρεπε πάση θυσία να γίνουν αντικείμενο δικαστικής προστασίας.

ΔΙΑΛΟΓΗ. Η κυρίαρχη ταξινόμηση -και η συνεπαγόμενη αξιολόγηση- των ανθρώπων με βάση το κατά πόσον ανήκαν στη λευκή φυλή υπήρξε ευρύτατα διαδεδομένη στις Ηνωμένες Πολιτείες σε σημείο να αναπαράγεται και από εκείνους τους οποίους καταχώριζε στις φυλετικές ομάδες "δεύτερης διαλογής". Έτσι, όταν στα 1891, ένας ρεπόρτερ της εφημερίδας "Ντιτρόιτ Νιους" ρώτησε έναν αφροαμερικανό οικοδόμο κατά πόσον στη δουλειά του εργάζεται με λευκούς, ο εργάτης απάντησε ως εξής: "Όχι, δεν έχουμε λευκούς ανθρώπους. Έχουμε κάποιους Πολωνούς, αλλά αυτοί, όπως ξέρετε, δεν είναι λευκοί".

ΑΓΡΙΟΙ. Η κατάταξη των μεταναστών σε "μη λευκές" φυλές διευκόλυνε την έκρηξη ρατσιστικής βίας εις βάρος τους με πρωταγωνιστές "λευκούς", δηλαδή εργάτες που είχαν φτάσει στην Αμερική με παλιότερα μεταναστευτικά κύματα. Στο ερώτημα ενός δημοσιογράφου αν είναι οι Ιταλοί λευκοί, ο επιστάτης μιας οικοδομής απαντούσε το 1890 με σιγουριά αρνητικά. Το περιοδικό Harper's σε ειδικό αφιέρωμα για τη "Ζωή των Ιταλών στη Νέα Υόρκη" περιέγραφε την εξωτική τους φυλετική εμφάνιση: "Είναι συνηθισμένο να βλέπεις το απόγευμα έναν μελαψό Ιταλό να τρώει από την κατσαρόλα του, έχοντας δίπλα τη μαύρη γυναίκα του".

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΛΗ. Το 1947 ο Τζον Κάνοθελ Σμιθ, ένας μαύρος ερευνητής και κοινωνικός λειτουργός ανέλαβε να οργανώσει συζητήσεις μεταξύ σπουδαστών με διαφορετική καταγωγή και θρήσκευμα στη Νέα Υόρκη. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων με θέμα τα εθνικά και φυλετικά χαρακτηριστικά ένας φοιτητής, του οποίου οι γονείς είχαν γεννηθεί στην Ελλάδα, απευθύνθηκε στους υπόλοιπους: "Πάρτε εμένα για παράδειγμα. Είμαι Έλληνας. Καθένας μπορεί να το καταλάβει ότι είμαι Έλληνας". Οι συνάδελφοί του απόρησαν. "Δεν το ήξερα ότι ο Μάικ ήταν Έλληνας", ψιθύρισε μια φοιτήτρια. "Εμείς μιλάγαμε για φυλές κι εσύ μου λες ότι είσαι Έλληνας. Είναι άραγε οι Έλληνες μια ξεχωριστή φυλή; Μέχρι τώρα ξέραμε ότι υπάρχουν τρεις μεγάλες ομάδες ανθρώπων: οι Μογγόλοι, οι Νέγροι και οι Καυκάσιοι. Τι είναι οι Έλληνες;"

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Η επιχειρηματολογία των μετριοπαθών "αντιρατσιστών" των αρχών του αιώνα έχει κι αυτή το ενδιαφέρον της, όταν αναφέρονται στους Έλληνες μετανάστες και την πιθανότητα αφομοίωσής τους στη "λευκή φυλή". "Πολλοί απ' αυτούς είναι ανεπιθύμητοι πιθανοί πολίτες", εξηγεί χαρακτηριστικά ένα άρθρο της White Pine News (20/7/07), "το ίδιο όμως υπήρξε και ο βασιλιάς Γουλιέλμος ο Α΄ της Αγγλίας. Κι όπως οι απόγονοι του Γουλιέλμου του Κατακτητή έγιναν νομιμόφρονες και χρήσιμοι Άγγλοι, έτσι και οι απόγονοι των ανεπιθύμητων Ελλήνων μπορεί να γίνουν νομιμόφρονες και χρήσιμοι αμερικανοί πολίτες. Αντίθετα από τους Ασιάτες, δεν διαφέρουν από εμάς τόσο ριζικά σε όλα τα ουσιώδη χαρακτηριστικά γνωρίσματα, έτσι ώστε να μη μπορέσουν ποτέ να αφομοιωθούν, αλλά να παραμείνουν για πάντα μια ξεχωριστή φυλή".

 ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Theodore W. Allen “The invention of the white race” (Verso, London 1994). Η βασική μελέτη για την κοινωνική κατασκευή της λευκής φυλής εξηγεί πώς η φυλετική καταστολή οδηγεί και διευκολύνει τον κοινωνικό έλεγχο. Για την ανάλυσή του ο Αλεν χρησιμοποιεί ως μοντέλο τη σύγκριση της κοινωνικής διάκρισης εις βάρος των καθολικών στην Ιρλανδία και της φυλετικής διάκρισης εις βάρος των μη λευκών στην Αμερική.

Noel Ignatiev, John Garvey “Race Traitor” (Routledge, New York 1996). Επιλογή από τα άρθρα του ομώνυμου περιοδικού, στο οποίο αναπτύσσεται η ιδέα να καταργηθεί η λευκή φυλή. Από την αιρετική αυτή σκέψη ξεκινούν πολύ γόνιμες και ενδιαφέρουσες ιστορικές και πολιτικές αναλύσεις.  

Matthew Frye Jacobson “Whiteness of a different color” (Harvard University, Cambridge 1998). Η αυθαίρετη κατάταξη των Ευρωπαίων μεταναστών σε «μη λευκές» φυλές στις ΗΠΑ τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Ανάλυση της πολιτικής ιστορίας της «λευκής ιδιότητας».

David D. Roediger “The wages of whiteness” (Verso, London 1991). Ο ρόλος της φυλετικής κατάταξης στη συγκρότηση της αμερικανικής εργατικής τάξης.

Noel Ignatiev “How the Irish became white” (Routledge, New York 1995). Οι σχέσεις Ιρλανδών και Αφρικανών-Αμερικανών στα μέσα του 19ου αιώνα εικονογραφούν το δρόμο που οδήγησε τους Ιρλανδούς να μεταβληθούν από «μαύροι» σε «λευκούς».

Paul Koken, Theodore N. Constant, Seraphim G. Canoutas "A history of the Greeks in the Americas, 1453-1938" (Proctor Publications, Michigan 1995). Η κλασική ιστορία του Ελληνισμού της Βορείου Αμερικής, γραμμένη μεταξύ 1935 και 1938. Στο κεφάλαιο για τις ρατσιστικές διώξεις εις βάρος των Ελλήνων μεταναστών περιέχονται πολύτιμες πληροφορίες για την εποχή που "ήμασταν μαύροι".

Dan Georgakas "Greek America at Work" (Labor Resource Center, New York 1992). Η άγνωστη ιστορία των Ελλήνων εργατών στην Αμερική και οι φυλετικές διακρίσεις εις βάρος τους.  

ΔΕΙΤΕ

Διασταυρούμενα πυρά (Crossfire) του Εντουαρντ Ντμίτρικ (1947). Εξαιρετική ανατομία του αμερικανικού ρατσισμού, μέσα από ένα "τυχαίο" έγκλημα φυλετικού μίσους. Εκτενής αναφορά στην προϊστορία των διακρίσεων εις βάρος (φαινομενικά) "λευκών" μεταναστευτικών κοινοτήτων του ΙΘ΄ αιώνα, όπως οι Ιρλανδοί.

Ο ταχυδρόμος χτυπά πάντα δυο φορές (The postman always rings twice) του Μπόμπ Ράφελσον (1981). Ερωτικό δράμα με φόντο την Αμερική του μεσοπολέμου, αποκαλυπτικό για την εικόνα του Έλληνα μετανάστη στη συλλογική υπερατλαντική "λευκή" συνείδηση.

ΣΑΟΥΘ ΟΜΑΧΑ - ΗΠΑ 1909

Το άγνωστο πογκρόμ κατά των Ελλήνων 

Και όμως, υπήρξαμε κι εμείς "Αλβανοί"


Ισχυριστήκαμε πριν από δυο μήνες ότι οι Ελληνες μετανάστες στις ΗΠΑ αντιμετωπίστηκαν από τις αρχές, αλλά και τους παλιότερους κατοίκους της χώρας, με τρόπο ανάλογο προς εκείνο που υποδεχόμαστε κι εμείς σήμερα τους Αλβανούς μετανάστες. Δημοσιεύσαμε, μάλιστα, και κάποια στατιστικά στοιχεία για την εγκληματικότητα των συμπατριωτών μας εκείνης της εποχής, όπως προβάλλονται από τις επίσημες πηγές της περιόδου. Οι αντιδράσεις που προκάλεσαν τα δημοσιεύματά μας υπήρξαν πρωτοφανείς. Κανείς δεν ήθελε να πιστέψει τα ίδια τα ντοκουμέντα. Οι διαμαρτυρόμενοι δεν προέρχονταν μόνο από το χώρο της οργανωμένης ακροδεξιάς ή της κατ' επάγγελμα εθνικοφροσύνης. Ακόμα και καλοπροαίρετοι αναγνώστες που θεωρούν τους εαυτούς τους προοδευτικούς, διέγνωσαν στην αρθρογραφία μας αν όχι την υπέρτατη ύβρη, τουλάχιστον την υπερβολή και την αυθαιρεσία. Πώς είναι δυνατόν -μας λένε- να συγκρίνει κανείς τους Ελληνες που ως γνωστόν μεγαλούργησαν και εξακολουθούν να διαπρέπουν στο εξωτερικό, με τους ημιάγριους, απολίτιστους και επικίνδυνους Αλβανούς;
Επανερχόμαστε σήμερα στο θέμα αυτό με ένα εκπληκτικό ντοκουμέντο. Την ιστορία ενός πραγματικού πογκρόμ κατά των Ελλήνων μεταναστών που πραγματοποιήθηκε στη μικρή Σάουθ Ομαχα της πολιτείας Νεμπράσκα το 1909. Για την ιστορία αυτή έχει συγγράψει μονογραφία ο Ελληνοαμερικανός δάσκαλος και πανεπιστημιακός Τζον Μπίτζες, ο οποίος -όπως θα διαπιστώσετε στις σελίδες που ακολουθούν- είναι ένα αξιοσέβαστο πρόσωπο της τοπικής κοινωνίας, και κανείς δεν μπορεί να του προσάψει "αντιαμερικανική" προκατάληψη. Η μελέτη του υπήρξε προϊόν σκληρού μόχθου και επίπονης δουλειάς στα αρχεία των τοπικών εφημερίδων αλλά και των επίσημων αρχών. Η πρώτη μορφή αυτής της εργασίας δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nebraska History το καλοκαίρι του 1970 και πήρε το βραβείο James Sellers.
Διαβάζοντας τη μελέτη του κ. Μπίτζες διαπιστώνουμε ότι στον Ελληνα μετανάστη απέδιδαν τότε οι αμερικανικές εφημερίδες όλα τα στερεότυπα που συνοδεύουν την εικόνα του Αλβανού στα σύγχρονα ελληνικά ΜΜΕ: οι Ελληνες είναι "βρόμικοι", "υπάνθρωποι", "απολίτιστοι", "άγριοι", επιρρεπείς στο έγκλημα.
Οι ανθελληνικές ταραχές στη Σάουθ Ομαχα σημειώθηκαν στις 21 Φεβρουαρίου του 1909, μετά από τη σύλληψη του Γιάννη Μασουρίδη ως ενόχου για τη δολοφονία του αστυνομικού Εντ Λόουρι. Οι εφημερίδες αμέσως μίλησαν για τον "Ελληνα δολοφόνο" και δημοσίευσαν την εμπρηστική ανθελληνική προκήρυξη που συνέταξε ο Τζόζεφ Μέρφι, ένας τοπικός πολιτικός παράγοντας. Σ' αυτή την προκήρυξη γινόταν λόγος για τους "βρομερούς Ελληνες που επιτίθενται στις γυναίκες μας και χτυπούν τους περαστικούς στο δρόμο, που διατηρούν χαρτοπαιχτικές λέσχες και κάθε λογής παρανομίες". Στο κλείσιμο της προκήρυξης γινόταν έκκληση για συνάντηση στο Δημαρχείο "όπου θα πάρουμε μέτρα για να διώξουμε τους Ελληνες από την πόλη μας." (εφημερίδες World Herald και Daily News, 20.2.1909).
Την επομένη το κύριο άρθρο της Herald αναφερόταν στον Μασουρίδη με τα ακόλουθα λόγια: "Ενας Ελληνας που στη γενέτειρά του δεν είχε ποτέ το προνόμιο να υψώσει το κεφάλι του προς τα πάνω (...) η μόνη του σκέψη ήταν να σκοτώσει, να σκοτώσει." Ο Μασουρίδης είχε έρθει στις ΗΠΑ από ένα χωριό της Καλαμάτας το 1906. Η αστυνομία τον είχε υπό παρακολούθηση, επειδή είχε συλληφθεί για παράνομο τζόγο. Στις 19 Φεβρουαρίου ο Λόουρι τον συνέλαβε μετά από καταγγελίες εις βάρος του, ότι είχε σχέσεις με μια ανήλικη (17χρονη) κοπέλα, που του έκανε μαθήματα αγγλικών. Τη στιγμή της σύλληψης ανταλλάχθηκαν πυροβολισμοί που κατέληξαν στον τραυματισμό του Μασουρίδη και το θάνατο του Λόουρι. Αμέσως συγκεντρώθηκαν μερικές εκατοντάδες κάτοικοι με σκοπό να λιντσάρουν τον Μασουρίδη. Με δυσκολία κατάφερε η αστυνομία να τον φυγαδεύσει σε ασθενοφόρο.
Η συγκέντρωση χιλίων κατοίκων την επομένη οδήγησε σε ανεξέλεγκτη βία εις βάρος των Ελλήνων. Με κραυγές "θάνατος στους Ελληνες" και "θυμηθείτε τον καημένο τον Λόουρι", το πλήθος όρμησε στην ελληνική συνοικία, την "Γκρίκ-τάουν" και επιτέθηκε στους ανύποπτους Ελληνες. Οσοι απ' αυτούς δεν κατάφεραν να διαφύγουν, έπεσαν στα χέρια των φανατισμένων Αμερικάνων και δάρθηκαν χωρίς έλεος. Στην απελπισία του κάποιος προσπάθησε να αμυνθεί με όπλο και τραυμάτισε ελαφρά δυο παιδιά. Τότε πλέον το πλήθος των επιτιθέμενων χωρίστηκε στα δυο και άρχισε τις λεηλασίες και τα σπασίματα σ' όλα τα μαγαζιά και τα σπίτια των Ελλήνων. Οι ταραχές συνεχίστηκαν όλη τη μέρα κάτω από τη σιωπηλή επιδοκιμασία κάποιων αστυνομικών και την αδυναμία των τοπικών αρχών. Επί έξι ώρες το πλήθος "με ρεβόλβερ, με κλομπ και με δαυλούς γύριζε στην πόλη, έπινε τα κλεμμένα ποτά, έκλεβε εμπορεύματα, χτυπούσε όποιον μπορούσε, μέχρι να τρέξει το αίμα από τις πληγές."
Περιγράφοντας την εικόνα που είχαν για τους Ελληνες οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής, o Τζον Μπίτζες αναφέρεται στην εχθρότητα που προκλήθηκε από το γεγονός ότι οι Ελληνες δούλευαν με μικρότερα μεροκάματα και χρησιμοποιούνταν ως απεργοσπάστες. Τους κατηγορούσαν ακόμα ότι έφερναν στην Αμερική τις δικές τους άγριες συνήθειες, ότι ήταν βρόμικοι (εφόσον έκαναν πάντα τις βρόμικες δουλειές), ότι πολιτικολογούσαν στα δικά τους καφενεία και χαρτόπαιζαν. Οι ντόπιοι θεωρούσαν τη συμπεριφορά των Ελλήνων "ανήθικη" και "αντιαμερικάνικη". "Το σημείο που προκαλεί το ανθελληνικό στοιχείο", γράφει η Omaha Bee, "είναι ότι δουλεύουν φτηνά. Οτι ζουν ακόμα φθηνότερα, σε ομάδες. Οτι αδιαφορούν για τις μικρές λεπτομέρειες στις οποίες αποδίδουν μεγάλη σημασία οι Αμερικάνοι." Και ο εκδότης της Daily News πρόσθετε ότι "τα δωμάτιά τους είναι βρόμικα. Επιτίθενται στις γυναίκες. Μ' άλλα λόγια, με τη στάση τους εμφανίζονται ως επιθετικοί στα μάτια των περισσοτέρων κατοίκων της Σάουθ Ομαχα."
Μετά το τέλος των ταραχών η κοινότητα των Ελλήνων της περιοχής σκόρπισε σ'ολόκληρη την Αμερική. Από τις 2.000 μεταναστών που ζούσαν στη Σάουθ Ομαχα μέχρι εκείνο το μοιραίο Σάββατο το Φεβρουάριο του 1909, σε λίγους μήνες η απογραφή του 1910 κατέγραφε μόλις 59 άτομα. Η περίπτωση των ανθελληνικών ταραχών στη Σάουθ Ομαχα δεν είναι η μόνη εκείνης της περιόδου. Ο κ. Μπίτζες ανακάλυψε στην εφημερίδα Evening News of Roanoke στην πολιτεία της Βιρτζίνια αναφορά σε επιθέσεις όχλου εναντίον των καταλυμάτων Ελλήνων μεταναστών τον Ιούλιο του 1907. Και την ίδια βδομάδα με τα επεισόδια στη Σάουθ Ομαχα ξέσπασαν παρόμοιες βίαιες ταραχές σε δύο τουλάχιστον πόλεις, στο Κάνσας Σίτι της πολιτείας Κάνσας και στο Ντέιτον του Οχάιο.
Το τελευταίο μάθημα που παίρνουμε από την ιστορία αυτή είναι η τύχη της έρευνας του κ. Μπίτζες. Το 1991, ο Τζον Μπίτζες επανήλθε στο θέμα, συμπληρώνοντας με καινούργια στοιχεία την υπόθεση. Ομως τη νέα του μελέτη δεν δέχθηκε κανείς να τη δημοσιεύσει. Οπως μας εξήγησε ο ίδιος ο ερευνητής, η άρνηση των ακαδημαϊκών αρχών να προχωρήσουν στη δημοσίευση, οφειλόταν ακριβώς στο "ακανθώδες" αντικείμενό της. Οι σύγχρονοι Αμερικανοί θέλουν να "ξεχάσουν" το ρατσισμό εναντίον των μεταναστών στις αρχές του αιώνα, όπως ακριβώς και οι σύγχρονοι Ελληνες αρνούνται να πληροφορηθούν τις δύσκολες συνθήκες, κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε εκείνη η μετανάστευση.

Η προμελετημένη δολοφονία του Νικόλα Τζιμίκα

Τα αίτια των ανθελληνικών ταραχών στη Σάουθ Ομαχα το 1909 περιγράφει ο Τζον Μπίτζες σε μια νεότερη μελέτη του που είχε την καλοσύνη να μας εμπιστευθεί. Στη μελέτη αυτή, ο κ. Μπίτζες συγκρίνει το άγνωστο πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων μεταναστών με την περίφημη "νύχτα των κρυστάλλων" στη ναζιστική Γερμανία του 1938: "The Anti-Greek Riot of 1909 (South Omaha, Nebraska) and Kristallnacht of 1938 (Nazi Germany) - A Comparative Study of Ugly Human Behavior, 1991). Ομως αυτή η μελέτη δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. Το "απαγορευμένο" θέμα του ρατσισμού των ντόπιων εις βάρος των Ελλήνων μεταναστών το 1909 εξακολουθεί να ενοχλεί και θεωρείται ακόμα ταμπού για την ακαδημαϊκή κοινότητα. Το κείμενο που ακολουθεί είναι τμήμα της αδημοσίευτης αυτής μελέτης και το μεταφράσαμε με την ευγενική άδεια του συγγραφέα.

Οι αιτίες που κρύβονταν πίσω από τις ανθελληνικές ταραχές πρέπει να αναζητηθούν στις πολιτισμικές διαφορές και, κυρίως, στα οικονομικά συμφέροντα. Τον Φεβρουάριο του 1909, για παράδειγμα, η Σάουθ Ομαχα θύμιζε πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί κατά των Ελλήνων. Το κλίμα αυτό είχε αρχίσει να δημιουργείται το 1904, όταν ιάπωνες και έλληνες εργάτες κλήθηκαν στην πόλη ως απεργοσπάστες στη βιομηχανία συσκευασίας κρέατος. Κατά τη διάρκεια της απεργίας, ο Εντ Λόουρι επέλεξε να ακολουθήσει τους εργάτες, οι οποίοι τον θεώρησαν ήρωα και τον θαύμασαν για το κουράγιο του. Οταν έσπασε η απεργία, οι Ιάπωνες απομακρύνθηκαν, αλλά οι Ελληνες δούλεψαν με άλλους συμπατριώτες τους στη συσκευασία κρέατος και στους σιδηροδρόμους. Το 1909, η ελληνική κοινότητα της Σάουθ Ομαχα διέθετε περισσότερες από τριάντα επιχειρήσεις και είχε συνεισφέρει στην ανέγερση της ελληνορθόδοξης εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη στις οδούς 16η και Μάρθα. Μολαταύτα, μεταξύ των Ελλήνων και των λοιπών μελών της κοινότητας της Σάουθ Ομαχα είχε δημιουργηθεί μια σαφής εχθρότητα, η οποία ενισχυόταν από τη στάση της αστυνομίας. Δεν υπήρξαν, ωστόσο, ενδείξεις που να συνδέουν τον Λόουρι με τις παρενοχλήσεις που υφίσταντο οι νεοφερμένοι από την αστυνομία.
Ο Ιωάννης Μασουρίδης δικάστηκε δύο φορές για το θάνατο του αξιωματικού Λόουρι. Η αρχική καταδίκη για φόνο πρώτου βαθμού, η οποία συνεπαγόταν την ποινή της εκτέλεσης δι' απαγχονισμού, ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Νεμπράσκα λόγω ανεπάρκειας των στοιχείων και ατελούς διαδικασίας. Στις κρατικές φυλακές της Νεμπράσκα, ο Μασουρίδης επρόκειτο να εκτίσει ποινή πεντέμισι ετών από το σύνολο των δεκατεσσάρων που προέβλεπε η απόφαση. Μετά την αποφυλάκισή του, ο Μασουρίδης επέστρεψε στην Ελλάδα για να περάσει εκεί το υπόλοιπο της ζωής του. Κατά πάσαν πιθανότητα γνώριζε ότι ο Νικόλας Α. Τζιμίκας, ένας νεοφερμένος Ελληνας από τα Γρεβενά, πλήρωσε τελικά το τίμημα για το θάνατο του Εντ Λόουρι.
Ο Τζιμίκας, ένας νεαρός εργάτης είκοσι τριών ετών, ήταν πράγματι εκείνος που θα γινόταν το θύμα της αστυνομικής εκδίκησης λίγο μετά την απαλλαγή του Μασουρίδη από τη θανατική ποινή κατά τη δεύτερη δίκη του, που ολοκληρώθηκε στις 29 Μαϊου 1910. Η τύχη του Τζιμίκα αποφασίστηκε αυθαίρετα το βράδυ της 13ης Ιουνίου. Ο Νικόλας Α. Τζιμίκας δολοφονήθηκε με προφανή προμελέτη από δύο αξιωματικούς της αστυνομίας. Το θύμα πυροβολήθηκε στο ίδιο σχεδόν σημείο όπου ο Εντ Λόουρι είχε δεχθεί το δικό του θανάσιμο τραύμα. Η δολοφονία του Νικόλα Τζιμίκα υπήρξε ένα από τα καλύτερα φυλαγμένα μυστικά στα χρονικά της Νεμπράσκα και της ελληνικής της κοινότητας. Το 1977 κατόρθωσα τελικά να εντοπίσω ένα φάκελο στα υλικά του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που φυλάσσονται στα Εθνικά Αρχεία. Ο φάκελος περιείχε ένα άδειο ντοσιέ με τίτλο "Η δολοφονία του Νικόλα Τζιμίκα". Ευτυχώς, στο φάκελο βρέθηκε ένα αντίγραφο με θέμα την "Ανάκριση για την υπόθεση Νικόλα Α. Τζιμίκα", η οποία πραγματοποιήθηκε από 7 έως 20 Ιουνίου 1910. Η ανάγνωση των πρακτικών της ανάκρισης δεν αφήνει την παραμικρή αμφιβολία για την ορθότητα της κατηγορίας περί "δολοφονίας" που περιείχε η έκθεση που χάθηκε μυστηριωδώς.
Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι η οικογένεια του Εντουαρντ Λόουρι ουδέποτε είδε έστω και μία δεκάρα από τα 505 δολάρια που συγκεντρώθηκαν κατά τον ειδικό έρανο που ξεκίνησε την ίδια την ημέρα των ταραχών. Η οικογένεια του Εντ Λόουρι αναγκάστηκε να τα βγάλει πέρα μοναχή της, εκτός από 150 δολάρια που της προσέφερε ένα Γυμνάσιο της περιοχής από τα κέρδη μιας μουσικής εκδήλωσης. Και τα δύο παιδιά του Λόουρι έγιναν αργότερα δάσκαλοι στο Νότο. Στις 3 Φεβρουαρίου 1916, το Κογκρέσο αποφάσισε να δοθούν 40.000 δολάρια αποζημίωση στους Ελληνες-θύματα των ταραχών από τα 288.130 που είχαν ζητήσει. Οσο για τον Νικόλα Α. Τζιμίκα, αυτός βρίσκεται πάντοτε σ' έναν τάφο χωρίς ταφόπετρα στο Κοιμητήριο Forest Lawn στην Ομαχα της Νεμπράσκα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ποιος είναι ο καθηγητής Τζον Μπίτζες

Μόνιμος κάτοικος της πόλης Ομαχα στην πολιτεία Νεμπράσκα των ΗΠΑ, ο Ελληνοαμερικάνος Τζον Μπίτζες, έχει ταξιδέψει αρκετές φορές στην Ελλάδα και την Τουρκία. Υπηρέτησε στο στρατό των ΗΠΑ από το 1946 έως το 1949. Το διάστημα 1948-49 υπήρξε πράκτορας της αντικατασκοπείας των ΗΠΑ στην Τεργέστη της Ιταλίας. Επανεκλήθη στην ενεργό υπηρεσία κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Κορέας (1950-51). Σήμερα είναι συνταξιούχος δάσκαλος και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο.
Το 1989 εκδόθηκε η ιστορική του μελέτη για τη θέση της Ελλάδας στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (Greece in World War II to April 1941). Εχει επίσης συγγράψει πολλά άρθρα για την ιστορία της Ελλάδας και τη δραστηριότητα της κοινότητας των πολιτών ελληνικής καταγωγής στην Ομαχα. Εχει συμβάλει με ένα κεφάλαιο ("Η Δύση και η θρησκεία του Τρίτου Κόσμου") στο βιβλίο του Σεϊκ Αλί "Ο Τρίτος Κόσμος στο σταυροδρόμι" (Third World at the Crossroads, 1989). Συμμετείχε στο διεθνές συμπόσιο για τη στρατιωτική ιστορία της Ελλάδας με τη μελέτη του για τη Μάχη της Κρήτης (The Battle of Crete revisited, ACTA, Athens 1991).



"Φταίει η εγκληματικότητά μας"

"Αι εσχάτως διαδραματισθείσαι σκηναί κατά των ομογενών εν Ομαχα της πολιτείας Νεμπράσκας αποτελούσι μίαν μεγάλην συμφοράν διά τους εν Αμερική Ελληνας. Είναι όντως δεινόν το τραύμα, όταν βλέπη τις Ελληνας καταδιωκομένους και Ελληνικά καταστήματα μεταβαλλόμενα εις Σόδομα και Γόμορα. (...)
Ουδείς βεβαίως εκ των εύ φρονούντων Αμερικανών ηδύνατο να συνηγορήση υπέρ της διαπραχθείσης βαρβαρότητος, αλλά και ουδαμόθεν υψώθη συμπαθητική φωνή (πλην ολίγων εξαιρέσεων) υπέρ των κακοποιηθέντων και καταστραφέντων Ελλήνων, αμφιβάλλομεν δε εάν και η χείρ της Θέμιδος δυνηθή όπως δεόντως προστατεύση τα συμφέροντα των παθόντων και ανταποδώση αυτοίς το δίκαιον δια τας προξενηθείσας ζημίας.
Η αρχή του κακού πηγάζει εκ του κακουργήματος, όπερ ο βδελυρός Μουσουρίδης διέπραξεν, αλλ' εάν οι Αμερικανοί ήθελον να εκδικηθώσι τούτον, ηδύναντο κάλλιστα να εφήρμοζον και τον λύντσειον νόμον κατά του κακούργου, πάν όμως περαιτέρω διάβημα κατ' αθώων ψυχών ήτο όλως βάρβαρον και ανάρμοστον προς τας αρχάς και τον πολιτισμόν του σημερινού κόσμου.
Αλλ' ως φαίνεται και εν τη περιστάσει αυτή και εν άλλαις ομοίαις, οι Αμερικανοί έχασαν πάσαν υπόληψιν προς τους Ελληνες και ήρξαντο από τίνος χρόνου απεχθανόμενοι ημάς, ως λαόν ανάξιον της αποστολής του και του κλέους των προγόνων των και ως μη επιθυμητούς πολίτας. (...) Ο άνεμος εναντιώτατα πνέει καθ' ημών, διότι, ως βλέπομεν ανωτέρω, επίσημα πρόσωπα και αυτοί οι βουλευταί ακόμη ήρξαντο κηρύσσοντες τον μέχρι εξοντώσεως πόλεμον καθ' ημών.
Το φαινόμενον είναι αληθώς απελπιστικόν και βασανίζει ημάς, διότι επαπειλείται το μέλλον μας. Νομίζομεν ότι είναι καιρός εισέτι να σωθώμεν εκ του επαπειλούντος ημάς κινδύνου, εάν θελήσωμεν να γνωρίσωμεν τας υποχρεώσεις μας έναντι του φιλοξενούντος ημάς λαού. Η Αμερική, ήτις μας τροφοδοτεί και περιφρουρεί την ελευθερίαν και τα δικαιώματά μας, έχει βεβαίως πληρέστατα δίκαιον να απαιτή παρ' ημίν την ανταπόδωσιν της φιλοξενίας, όπερ εισέτι δεν επράξαμεν. Τούτον δύναται να κατορθωθή δια της υπακοής προς τους νόμους, ως και δια των καλών έργων, των ευγενών τρόπων, της εντίμου συναλλαγής και της προς τον πλησίον εκτιμήσεως, δηλαδή απαιτούσιν οι Αμερικανοί εκείνο, όπερ οι κατά την αρχαιότητα μεταναστεύοντες Ελληνες μετέδιδον ανά τον κόσμον.
Τοιαύτην ανταπόδοσιν παρέσχον εις την Αμερικήν άπαντες οι παρ' αυτή φιλοξενούμενοι ξένοι, διά τούτο λοιπόν βλέπομεν τους ξένους λαούς εξισουμένους προς το ιθαγενές στοιχείον και έχοντας ίσα προς αυτό δικαιώματα.
Πλην εμείς οι Ελληνες, ατυχώς, όχι μόνον δεν ανταπεκρίθημεν προς τας υποχρεώσεις μας, αλλά και εξήλθομεν των ορίων χάρις εις την βαρβαροκεφαλιάν μας και τα τόσα άλλα μειονεκτήματα, υπό των οποίων περικοσμούμεθα. Πλανώνται οικτρότατα οι κακώς αντιλαμβανόμενοι την σημασίαν της λέξεως FREE COUNTRY, διότι καίτοι η Αμερική είναι γενναιόφρων προς τους ξένους, εν τούτοις περιορίζει την ελευθερίαν ταύτην μέχρι ωρισμένων σημείων, αφ' ών ουδείς δύναται να παρεκκλίνη.
Και οι εν Αμερική Ελληνες ηθέλομεν τυγχάνη ίσης προς τους άλλους εκτιμήσεως και προστασίας, αλλ' ατυχώς παρεξετράπημεν και παρεξεκλίναμεν της ευθείας οδού και βαίνομεν κατά κρημνών μη γνωρίζοντες οποίου κακού πρόξενοι κατέστημεν διά της ασυστόλου συμπεριφοράς, ήν πολλοί δεικνύουσιν.
Εις τα αρχεία της αστυνομίας του Σικάγου οι Ελληνες έρχονται πρώτοι εις έν δύο εγκλήματα, πανταχόθεν δε λαμβάνομεν σωρείαν εφημερίδων, εις άς βλέπομεν πολλά εγκλήματα διαπραττόμενα από των Ελλήνων.
Και μ' όλα αυτά έχομεν το θράσος να παραπονώμεθα κατά της φιλοξενούσης ημάς χώρας, χωρίς ποσώς να λάβωμεν υπ' όψιν τας εγκληματικάς πράξεις και την απέχθειαν, ήν πολλοί δεικνύουσι κατά των Αμερικανών.
Τα παθήματα των εν Ομαχα ομογενών θλίβουσι την καρδίαν μας και κατακρίνομεν σφόδρα την στάσιν των ταραχοποιών, αλλ' αφ' ετέρου όταν βλέπωμεν γυναίκας, δικηγόρους και βουλευτάς επιτιθεμένους κατά των Ελλήνων, οφείλομεν να παραδεχθώμεν ότι και πολλά άλλα πλην του φόνου υπήρξαν τα αίτια, άτινα ώθησαν αυτούς να προβώσιν εις το τολμηρόν τούτο διάβημα. (...) Οφείλομεν να ομολογήσωμεν ότι πανταχού της Αμερικής ευρίσκονται πολλοί χαρακτήρες, μολύνοντες το Ελληνικόν όνομα".

(Από το κύριο άρθρο της ομογενειακής εφημερίδας "Ελληνικός Αστήρ" του Σικάγου (26/2/1909) για τα γεγονότα).

ΣΤΟ ΟΡΙΟ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ. Ξεφυλλίζοντας τις ομογενειακές εφημερίδες της εποχής, διαπιστώνει κανείς ότι τα ρατσιστικά στερεότυπα σε βάρος των ελλήνων μεταναστών αφθονούσαν στις στήλες του αμερικανικού τύπου, με θεματολογία που παρουσιάζει εκπληκτικές αναλογίες με όσα γράφονται κι ακούγονται σήμερα στην Ελλάδα για τους Αλβανούς συμπολίτες μας. Πρώτο και κύριο χαρακτηριστικό που αποδίδεται στους Ελληνες, έτσι γενικά, είναι η υψηλή εγκληματικότητα. Καθρέφτης της σχετικής αρθρογραφίας μπορεί να θεωρηθεί η τακτική στήλη "Ελληνες εν Αμερική" του "Ελληνικού Αστέρος" του Σικάγου, που περιείχε ως επί το πλείστον αναδημοσιεύσεις από τον τοπικό τύπο διάφορων περιοχών: σε σύνολο 149 ειδήσεων που δημοσιεύθηκαν στις 12 πρώτες εβδομάδες του 1909, οι 78 (ποσοστό 52,3%) αφορούσαν πραγματικά εγκληματικά περιστατικά με δράστες Ελληνες μετανάστες ενώ άλλες 16 (10,7 %) ασχολούνταν με παρεμφερείς κατηγορίες που -λανθασμένα ή `φουσκωμένα'- τους απευθύνθηκαν. Ακολουθεί επιλογή από χαρακτηριστικά δημοσιεύματα της εν λόγω στήλης.

ΤΣΑΝΤΑΚΗΔΕΣ. "Η εν Φιλαδελφεία της Πενσυλβανίας συνάδελφος `Ημερολόγιον' γράφει ότι συνελήφθη ο Ελλην Βουζάνης, κατηγορούμενος ότι κατέριψε χαμαί μίαν Αμερικανίδα με τον σκοπόν να της αφαιρέσει τα διαμαντικά και τα πολύτιμα αυτής ενώτια" (15/1/1909).

ΒΙΑΣΤΕΣ ΑΝΗΛΙΚΩΝ. "Επίθεσις Ελληνος κατά μικράς αμερικανίδος. Εν Πουέβλω της πολιτείας Κολοράδου κατά την εκεί συνάδελφον `Chieftain' συνελήφθη ο Ελλην Ιωάννης Σωτηρίου, διότι νύκτα τινά μεθυσμένος ών κατεδίωξε μικράν τίνα Αμερικανίδα. Εις τας φωνάς της παιδίσκης προσέτρεξαν κλητήρες, οίτινες συνέλαβον τον μεθυσμένον ομογενή, όν οδήγησαν εις το κρατητήριον, όπου την επομένην κατεδικάσθη εις πρόστιμον 100.000 δολλαρίων και τα έξοδα παρ' όλας τας διαμαρτυρίας του ότι ουδέν κακόν διεννοείτο και ότι η μικρά Αμερικανίς ωμοίαζε τα μέγιστα προς την εν τη γενετείρα διαμένουσαν αδελφήν του" (5/2/1909).

ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΟΙ ΑΝΗΛΙΚΩΝ. "Κατά την εν Μέμφιδι της πολιτείας Τεννεσή συνάδελφον `Scimiter' συνελήφθησαν οι Ελληνες Ηλίας και Νικόλαος Καλαμούζος, κατηγορούμενοι επί παραβάσει του περί μεταναστεύσεως νόμου δια της εισαγωγής ενταύθα Ελληνοπαίδων ανηλίκων, ούς ετοποθέτουν ως υπαλλήλους εις στιλβωτήρια υποδημάτων, λεγόντες και διαβεβαιούντες ενόρκως προ των μεταναστευτικών αρχών ότι οι εισαγόμενοι Ελληνόπαιδες ήσαν συγγενείς των" (19/2/1909).

ΒΡΩΜΙΑΡΗΔΕΣ. "Την φρικώδη κατάστασιν των Ελλήνων αναγιγνώσκομεν εν τη Δέμβερ του Κολοράδου συναδέλφω `Νέα'. Κατά την συνάδελφον ταύτην, ήτις δημοσιεύει εν πλάτει την έκθεσιν του εκεί αστυϊάτρου, 800 Ελληνες ζώσιν υπό τους χειρίστους της υγιεινής και ανθρωπότητος κανόνας. Η αστυνομία εύρε περί τους 25 Ελληνας κοιμωμένους και διαιτωμένους εις έν στενότατον δωμάτιον. Αμέσως η αστυνομία εξεδίωξε τούτους εκείθεν και απελύμανε καταλλήλως το δωμάτιον τούτο, εξ ού ηπειλείτο η υγεία και του περιοίκου πληθυσμού. Ενεκα τούτου η συνάδελφος επιτίθεται δριμύτατα κατά των Ελλήνων, λέγει δ' ότι εκ της ελεεινής τούτων υγιεινής καταστάσεως απειλείται η υγεία όλης της πόλεως" (5/3/1909).

ΑΠΕΡΓΟΣΠΑΣΤΕΣ. "Δεν είνε ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά, καθ' ήν συμβαίνει ομογενείς να εργάζωνται ως ανταπεργοί. Τούτο είνε κάκιστον, διότι όχι μόνον μισητοί μεταξύ των άλλων ανθρώπων γενόμεθα, αλλά ενεργούμεν και καθ' ημών αυτών, ενώ εκ του άλλου άι διάφοροι Αμερικανικαί εταιρείαι μας μεταχειρίζονται ως όργανα, η δε ζωή μας διατρέχει τον έσχατον των κινδύνων" (29/1/1909).

ΣΩΜΑΤΕΜΠΟΡΟΙ. "Ετερον κρούσμα σωματεμπορίας μας έρχεται από την πόλιν Κάνσας της πολιτείας Μιζούρι, κατά την εκεί συνάδελφον `Αστήρ'. Ενεκα τούτων οι επί της μεταναστεύσεως επόπται ήρξαντο σταυροφορίαν κατά των Ελλήνων, ενώ άι Αμερικανικαί εφημερίδες πλάσσουσι διαφόρους φανταστικάς ιστορίας, αίτινες γράφονται επί το τραγικώτερον προς εξερέθισιν των Αμερικανών κατά των Ελλήνων. Το βέβαιον είναι ότι τοιαύτα κρούσματα συμβαίνουσιν, αλλ' είναι όντως πολύ άδικον να μέμφεται ολόκληρος ο Ελληνικός πληθυσμός δια την παρανομίαν δύο ή τριών Ελλήνων ιδιοκτητών στιλβωτηρίων" (1/1/1909).


ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Henry Pratt Fairchild "Greek immigration in the United States" (Νιου Χέιβεν 1911, εκδ. Yale University Press). Ακαδημαϊκών αξιώσεων "αντικειμενικό" πόνημα με θέμα την ελληνική μετανάστευση προς τις ΗΠΑ. Σχεδόν σε κάθε κεφάλαιο, ο συγγραφέας δίνει ιδιαίτερη σημασία στη διερεύνηση των πραγματικών διαστάσεων της περιώνυμης "ελληνικής εγκληματικότητας". Παρά την κριτική του διάθεση, δεν αποφεύγει ωστόσο την αναπαραγωγή ενός άλλου στερεότυπου: αυτού περί "εξαγωγής" της ελληνικής εγκληματικότητας προς τις ΗΠΑ. "Μια μάλλον διασκεδαστική επίπτωση της μετανάστευσης", γράφει, "ευεργετική τουλάχιστον για την Ελλάδα, μου επισημάνθηκε από τον κ. Νάθαν. Σε ένα πρόσφατο ταξίδι του στη Σπάρτη, είχε μια συνομιλία με τον επικεφαλής της χωροφυλακής της περιοχής, και ο αξιωματικός παρατήρησε ότι επειδή η μετανάστευση είναι τόσο μαζική, η Σπάρτη έχει αλλάξει, από τόπος πολύ ταραχώδης που ήταν στο παρελθόν, σε ένα από τα πιο ήσυχα μέρη που μπορεί κανείς να φανταστεί. Στην πραγματικότητα, είπε, όχι μόνο η δική του περιφέρεια αλλά όλη εν γένει η Ελλάδα μοιάζει να έχει απαλλαγεί από τους πιο ακόλαστους εγκληματίες της" (σ.226).

Thomas Burgess "Greeks in America" (Βοστώνη 1913, εκδ. Sherman, French & Co). Παρουσίαση των κυριότερων ελληνικών κοινοτήτων των ΗΠΑ από ένα μέλος της αμερικανικής Επιτροπής για την Ενωση Ορθοδόξων και Αγγλικανών, με μικρή αναφορά στο πογκρόμ της Σάουθ Ομαχα. Το βιβλίο γράφτηκε ύστερα από προτροπή στελεχών του υπερπόντιου ελληνισμού της εποχής, με δεδηλωμένο σκοπό την άμβλυνση των αρνητικών για τους Ελληνες στερεοτύπων.

Αλέξανδρος Κρίκος "Η θέσις του Ελληνισμού εν Αμερική" (Εν Αθήναις 1915, Τύποις Αφών Μπλαζουδάκη). Παρουσίαση του κόσμου των ελλήνων μεταναστών στο ευρύ κοινό της γενέτειρας, χωρίς εξιδανικεύσεις. Με ιδιαίτερη οξύτητα καταγγέλλονται ο απεργοσπαστικός ρόλος πολλών ομογενών και η αθλιότητα των "καταγωγίων" τους. "Οι διωγμοί της Ομάχας, του Κόνσις Μπλώφς, της Χόκιαμ και άλλων πόλεων", καταλήγει ο συγγραφέας (σ.25-6), "ολίγον διαφέρουσι των κατά των πρώτων χριστιανών υπό των εθνικών, και των υπ' αυτών κατόπιν κατά των εβραίων. Η δε περιγραφή αυτών θ' απετέλει αίσχος τόσον δια τους Αμερικανούς όσον και δι' ημάς τους διωκομένους".

ΔΕΙΤΕ

Ο Ελληνας γείτονας (Katzelmacher) του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ (1965). Ο "ακοινώνητος" και "ζωώδης" έλληνας μετανάστης προκαλεί αρχικά την περιέργεια των Γερμανών περιοίκων, στη συνέχεια τη δυσφορία τους και στο τέλος υφίσταται στο πετσί του την οργή τους.

Η ομιλία καταπολεμά την κατάθλιψη

Η γνωσιακή ψυχοθεραπεία καταπολεμά την κατάθλιψη, αποκαλύπτει πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύει το περιοδικό Lancet. Σύμφωνα με έρευνα η οποία πραγματοποιήθηκε σε 469 ασθενείς αποδείχθηκε πως ασθενείς με κατάθλιψη στους οποίους έχουν αποτύχει τα φάρμακα, βοηθήθηκαν από αυτή τη μέθοδο.
Εκτιμάται ότι περίπου 2 στους 3 ασθενείς με κατάθλιψη δεν έχουν ξεκάθαρο όφελος μόνο με τη χρήση αντικαταθλιπτικών. Η μορφή αυτή ψυχοθεραπείας, βοηθά όσους πάσχουν από κατάθλιψη να αλλάξουν τον τρόπο που σκέφτονται με στόχο να βελτιώσουν το πως αισθάνονται και να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά τους.
Το 50% του δείγματος συνέχισε να επισκέπτεται τον γιατρό που τους παρακολουθούσε, εξακολουθώντας να παίρνουν τα φάρμακα τους και οι άλλοι μισοί μαζί με τα φάρμακα έκανα και γνωσιακή ψυχοθεραπεία. Από τους 6 πρώτους μήνες φάνηκε ότι το 46% όσων έκαναν γνωσιακή ψυχοθεραπεία, κατάφεραν να μειώσουν κατά το ήμισυ τα συμπτώματα της κατάθλιψης.

Στον «πάγο» μέχρι νεωτέρας το ΕΣΠΑ για τη ψυχική υγεία

απο tvxs.gr

Επικίνδυνες διαστάσεις για τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς ψυχικά ασθενείς λαμβάνει η στάση της ηγεσίας του υπουργείου Υγείας απέναντι στα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου τα οποία εφαρμόζουν το πρόγραμμα της ψυχικής μεταρρύθμισης. Η απόφαση για «πάγωμα» της χρηματοδότησης με κονδύλια του ΕΣΠΑ προκαλεί σωρεία αντιδράσεων στο χώρο της ψυχικής υγείας, όπου γίνεται λόγος για «συλλήβδην ενοχοποίηση» του θεσμού. Κριτική με πολιτικές προεκτάσεις στην υφυπουργό Υγείας. Ερωτηματικά γύρω από τις μεγάλες καθυστερήσεις στην απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ.

«Έως ότου πιστοποιηθεί η διαφάνεια και η ορθή διαχείριση των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου» σταματούν οι χρηματοδοτήσεις του ΕΣΠΑ στο χώρο της ψυχικής υγείας, σύμφωνα με απόφαση της υφυπουργού Υγείας Φωτεινής Σκοπούλη. «Σε αυτήν την περίπτωση, δεν θα πραγματοποιηθεί καμία χρηματοδότηση άμεσα. Μιλάμε, λοιπόν, για οριστική ταφόπλακα στις δομές μας», αναφέρουν χαρακτηριστικά παράγοντες του δικτύου Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας «ΑΡΓΩ», το οποίο πρόσφατα είχε προχωρήσει σε εξώδικο κατά της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υγείας, για τη μείωση της κρατικής χρηματοδότησης (50%) με εύλογες συνέπειες στο έργο της ψυχικής αποκατάστασης, μάλιστα, εν μέσω κρίσης.

«Το Δίκτυο πάγια ζητά τον οικονομικό και διαχειριστικό έλεγχο και την πιστοποίηση των δαπανών από ορκωτούς λογιστές, όμως, προαπαιτούμενο όλων αυτών είναι να λειτουργούν οι δομές και να υπάρχει κάλυψη των αναγκαίων δαπανών. Αν η παραπάνω απόφαση οδηγήσει σε καθυστέρηση ακόμα και μιας εβδομάδας της χρηματοδότησης των 5 εκατ. ευρώ, που η απόφαση είναι προς υπογραφή από την Υφυπουργό, τότε η Υφυπουργός πρέπει να λάβει την πλήρη ευθύνη για ο,τιδήποτε συμβεί στις δομές και τους ασθενείς μας», αναφέρουν στελέχη των φορέων, τα οποία κάνουν λόγο για «συλλήβδην ενοχοποίηση» του θεσμού: «Δεν μπορεί, επειδή πιθανώς να υπάρχουν ενδείξεις κακοδιαχείρισης για ορισμένους, να καταδικάζεται και να ισοπεδώνεται όλο το σύστημα».

Η χρηματοδότηση των 5 εκατ. ευρώ όφειλε να έχει αποδεσμευτεί από το Σεπτέμβριο, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η κάλυψη δαπανών «ούτε για θέρμανση, ούτε για σίτιση αλλά ούτε και για τους λογαριασμούς των ΔΕΚΟ», ενώ «οι εργαζόμενοι είναι πλέον απλήρωτοι για 6ο μήνα».

«Για το έτος 2012 μέχρι σήμερα οι φορείς έχουν επιχορηγηθεί με το ποσό των 42.154.000 ευρώ. Αναμένονται νέες επιχορηγήσεις από έσοδα που αντιστοιχούν στο 2% επί των προμηθειών του τομέα υγείας. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη χρηματοδότηση ύψους 5.000.000 ευρώ η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του μηνός Νοεμβρίου. Επίσης μέρος των δαπανών θα καλύψουν οι φορείς και από την είσπραξη του ειδικού ενοποιημένου νοσηλίου. Παράλληλα, καταβάλλονται οι αναγκαίες προσπάθειες ώστε να εξασφαλιστούν τα επιπλέον χρήματα που απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών των μονάδων για το τρέχον έτος με σκοπό τη συνέχιση της ομαλής τους λειτουργίας», είχε απαντήσει το υπουργείο Υγείας (8 Νοεμβρίου) σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή της ΔΗΜΑΡ Δημήτρη Αναγνωστάκη.

Η υφυπουργός Υγείας Φωτεινή Σκοπούλη, η οποία αποτελεί πολιτική επιλογή της ΔΗΜΑΡ, φέρεται να αγνοεί τις όποιες παραινέσεις προέρχονται από την Αγίου Κωνσταντίνου προς την κατεύθυνση μιας λιγότερο σκληρής στάσης στο θέμα της χρηματοδότησης λειτουργίας των δομών ψυχικής υγείας. «Η Δημοκρατική Αριστερά δεσμεύεται να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλίες ώστε να επιλυθούν τα προβλήματα, αλλά και να προχωρήσει ένας γενικότερος σχεδιασμός στον τομέα της ψυχικής υγείας», έχει διαμηνύσει το κόμμα.

Σημειωτέον, η χαρακτηριστική καθυστέρηση απορρόφησης κονδυλίων του ΕΣΠΑ -όχι μόνο στη ψυχική υγεία- γεννά για τους εμπλεκόμενους φορείς ερωτηματικά γύρω από τις συνθήκες αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων.

• Την Παρασκευή 7 και το Σάββατο 8 Δεκεμβρίου, στο αμφιθέατρο της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (λεωφ.Αλεξάνδρας 196, Αμπελόκηποι) διοργανώνεται φόρουμ συζήτησης – επιστημονική διημερίδα με τίτλο: «Τριάντα Χρόνια Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση….και τώρα τι;» ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 92 14 816

Τα εγκλήματα του Σταλιν

απόσμασμα απο το ομώνυμο βιβλίο του Λεον Τρότσκι εκδόσεις Ηριδανός

Ο σταλινισμός είναι η μάστιγα της ΕΣΣΔ και η λέπρα του διεθνούς εργατικού κινήματος. Δεν είναι τίποτα στο πεδίο των ιδεών. Αυτή η τρομακτική μηχανή εκμεταλλεύεται ακόμα το δυναμισμό της πιο μεγάλης κοινωνικής επανάστασης και την παράδοση του νικηφόρου ηρωισμού της. Από το δημιουργικό ρόλο της επαναστατικής βίας σε μιαν ορισμένη στιγμή της Ιστορίας, ο Στάλιν, με τη μετριότητα που τον χαρακτηρίζει, κατάληξε στην παντοδυναμία της βίας γενικά. Χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο ίδιος, πέρασε από την επαναστατική βία εναντίον των εκμεταλ­λευτών στην αντεπαναστατική βία εναντίον των εργαζομένων. Έτσι συντελείται, κάτω από τις παλιές φόρμουλες, η διάλυση της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Κανένας –και δεν κάνω εξαίρεση ούτε για το Χίτλερ– δεν κατάφερε στο σοσιαλισμό τόσο θανάσιμα χτυπήματα. Ο Χί­τλερ χτυπούσε τις εργατικές οργανώσεις από έξω. Ο Στάλιν τις χτυπάει από μέσα. Ο Χίτλερ καταστρέφει το μαρξισμό. Ο Στάλιν τον εκπορνεύει. Ούτε μια αρχή δεν μένει άθικτη. Ούτε μια ιδέα που να μη βρομιστεί. Οι ίδιες οι λέξεις σοσιαλισμός και κομμουνισμός έχουν σοβαρά δυσφημιστεί από τότε που ολότελα ανεξέλεγκτοι χωροφύλακες, διπλωματούχοι «κομμουνιστές» , α­ποκαλούν σοσιαλισμό το καθεστώς που επιβάλλουν. Σιχαμερή βεβήλωση! Ο στρατώνας της Γκε-Πε-Ου δεν είναι το ιδανικό της μαχόμενης εργατικής τάξης. Σοσιαλισμός σημαίνει καθεστώς τέ­λειας διαφάνειας που στους κόλπους του οι εργαζόμενοι αυτοδιοικούνται. Το σταλινικό καθεστώς βασίζεται στη συνωμοσία των κυβερνώντων ενάντια στους κυβερνώμενους. Σοσιαλισμός σημαίνει αδιάκοπη πορεία προς την ισότητα. Ο Στάλιν αναστή­λωσε ένα σύστημα με σκανδαλώδη προνόμια. Ο σοσιαλισμός έχει για αντικείμενο την ολοκληρωτική ανάπτυξη της ανθρώπι­νης προσωπικότητας. Πού και πότε η προσωπικότητα καταπατή­θηκε όσο στην ΕΣΣΔ; Ο σοσιαλισμός δε θ’ άξιζε τίποτα δίχως σχέσεις ανιδιοτελείς, τίμιες, ανθρώπινες ανάμεσα στους ανθρώ­πους. Το σταλινικό καθεστώς διαπότισε τις κοινωνικές και ατο­μικές σχέσεις με ψέμα, αριβισμό και προδοσία. Ο Στάλιν δεν προσδιορίζει τους δρόμους της Ιστορίας. Γνωρίζουμε τις αντικει­μενικές αιτίες που προετοίμασαν την αντίδραση στην ΕΣΣΔ. Μα δεν είναι χωρίς λόγο που ο Στάλιν βρέθηκε στην κορυφή του θερμιδοριανού κύματος. Κατάφερε να δόσει στη βουλιμία μιας και­νούργιας κάστας την πιο απαίσια έκφραση. Δεν είναι υπεύθυνος για την Ιστορία. Μα είναι υπεύθυνος για ό,τι κάνει και για το ρόλο του στην Ιστορία. Είναι ο ρόλος ενός εγκληματία που τα εγκλήματα του έχουν τέτοιο πλάτος ώστε η αηδία γι’ αυτά πολλα­πλασιάζεται από τη φρίκη.

Οι πιο αυστηροί κώδικες δεν προσφέρουν τιμωρίες αρκετές για τους ιθύνοντες της Μόσχας και πρώτα - πρώτα για τον αρχη­γό τους. Αν παρ’ όλα αυτά επιστήσαμε πάμπολλες φορές την προσοχή της σοβιετικής νεολαίας εναντίον της ατομικής τρομο­κρατίας που γεννιέται τόσο εύκολα στη ρωσική γη τη ζυμωμένη με αυθαιρεσία και βία, δεν είταν για λόγους ηθικούς μα από πο­λιτικούς υπολογισμούς. Οι απελπισμένες πράξεις δεν αλλάζουν τί­ποτα από το σύστημα και το μόνο που κάνουν είναι να διευκολύ­νουν τους σφετεριστές στις αιματηρές καταστολές τους. Ακόμα κι αν κριθούν από το πρίσμα της «εκδίκησης», οι τρομοκρατικές επιθέσεις δεν θα μπορούσαν να μας δόσουν ικανοποίηση. Τι άξια θα είχε ο χαμός μιας δεκάδας από ανώτερους γραφειοκράτες μπρο­στά στα εγκλήματα της γραφειοκρατίας; Το ζήτημα είναι να ξεσκεπάσουμε τους εγκληματίες απέναντι στη συνείδηση της αν­θρωπότητας και να τους ρίξουμε έπειτα στο σκουπιδαριό της Ι­στορίας. Δεν θα μπορούσαμε να ικανοποιηθούμε με λιγότερα.

Η σοβιετική γραφειοκρατία, όπως και η ναζιστική γραφειο­κρατία, υπολογίζει, είν’ αλήθεια, σε βασιλεία χιλιόχρονη. Τα κα­θεστώτα υποκύπτουν, σκέφτεται, μόνο αν τους λείψει η ενεργη­τικότητα στην καταστολή. Η συνταγή είναι απλή: κόβοντας έγ­καιρα κάθε κεφάλι προικισμένο με κριτική σκέψη, εξασφαλίζεις τη διαιώνιση του καθεστώτος. Για ορισμένη περίοδο, που η σο­βιετική γραφειοκρατία εκπλήρωνε λειτουργίες σχετικά προοδευ­τικές –ανάλογες, σε πλατιά κλίμακα, με κείνες που εκπλήρω­σε άλλοτε η καπιταλιστική γραφειοκρατία στη Δύση– ο Στά­λιν σημείωσε ιλιγγιώδεις επιτυχίες. Αυτή η περίοδος είταν σύν­τομη. Ίσα - ίσα τη στιγμή που ο Στάλιν έφτανε στο σημείο να πειστεί πως η «μέθοδός» του είταν ακατανίκητη, η σοβιετική γραφειοκρατία τέλειωνε την αποστολή της και άρχιζε να σαπί­ζει από την πρώτη κιόλας γενιά της. Απ’ αυτού οι καινούργιες δίκες, οι καινούργιες κατηγορίες εναντίον των αντιπάλων της, καθετί που φαίνεται στο μέσο φιλισταίο σαν να πέφτει από έναν ουρανό ωστόσο ξάστερο.

Η αιματηρή εκκαθάριση στερέωσε ή εξασθένησε την εξου­σία του Στάλιν; Ο παγκόσμιος Τύπος δίνει σ’ αυτό το σημείο εκ­τιμήσεις διφορούμενες και δίγνωμες. Οι μοσχοβίτικες άπατες έκαναν πρώτα - πρώτα τον κόσμο να σκεφτεί ότι ένα καθεστώς υποχρεωμένο να καταφεύγει σε παρόμοιες σκηνοθεσίες δεν θα μπορούσε να κρατήσει πολύ. Ακόμα και ο πιο συντηρητικός Τύπος που οι συμπάθειές του είταν ανέκαθεν με τη διευθύνουσα σοβιε­τική κάστα στην πάλη της εναντίον της επανάστασης, δεν άρ­γησε να ελιχτεί. Ο Στάλιν είχε αφανίσει την Αντιπολίτευση, είχε ανανεώσει τη Γκε-Πε-Ου, είχε ξεπαστρέψει τους ανυπάκοους στρατηγούς –και ο λαός σώπαινε: ώστε στερέωνε την εξουσία του. Αυτές οι δυο εκτιμήσεις φαίνονται από πρώτη ματιά ορθές. Αυτό μόνο από πρώτη ματιά.

Η κοινωνική και πολιτική σημασία των εκκαθαρίσεων είναι φανερή: oι διευθυντικοί κύκλοι εξοντώνουν όποιον τους θυμίζει το επαναστατικό παρελθόν, τις αρχές του σοσιαλισμού, την ελευ­θερία, την ισότητα, την αδελφοσύνη, τα εκκρεμή καθήκοντα της παγκόσμιας επανάστασης. Η αγριότητα των διωγμών μαρτυ­ράει το μίσος της προνομιούχας κάστας για τους επαναστάτες. Μ’ αυτή την έννοια, η εκκαθάριση αυξάνει την ομοιογένεια των διευθυντικών κύκλων και φαίνεται σαν να στερεώνει την εξουσία του Στάλιν.

Στερέωση φαινομενική. Ο ίδιος ο Στάλιν παραμένει το προ­ϊόν της επανάστασης. Το άμεσο περιβάλλον του, το Πολιτικό Γραφείο, αποτελείται από ανθρώπους αρκετά ασήμαντους, μα δε­μένους στο μεγαλύτερο τους μέρος, από το παρελθόν τους, με το μπολσεβικισμό. Η σοβιετική αριστοκρατία, που χρησιμοποιεί με επιτυχία τη σταλινική φατρία για να απαλλαγεί από τους επα­ναστάτες, δεν νιώθει για τους τωρινούς αρχηγούς ούτε συμπάθεια ούτε σεβασμό. Αυτή εννοεί να ελευθερωθεί ολότελα από τους πε­ριορισμούς του μπολσεβικισμού, ακόμα και παραμορφωμένους, που ο Στάλιν έχει ακόμα την ανάγκη τους για να πειθαρχήσει τους ανθρώπους του. Ο Στάλιν θα είναι αύριο βάρος για τη διευθύ­νουσα κάστα.

Εκείνο που είναι σοβαρό, μα πολύ πιο σοβαρό, είναι ότι η εκκαθάριση της γραφειοκρατίας από τα ετερογενή στοιχεία πλη­ρώνεται με ρήξη ολοένα και πιο βαθιά με το λαό. Δεν είναι υπερ­βολικό να πούμε πως η ατμόσφαιρα της σοβιετικής κοινωνίας είναι κορεσμένη από μίσος εναντίον των προνομιούχων. Ο Στά­λιν θα πείθεται ολοένα και περισσότερο πως δεν φτάνει μόνο η απόφαση να σκοτώνεις τον καθένα για να σώσεις ένα καθεστώς που έχει φάει τα ψωμιά του. Το αυξανόμενο μίσος του λαού για τη γραφειοκρατία και το βουβό μίσος της πλειονότητας της γρα­φειοκρατίας για το Στάλιν κλονίζει αναπότρεπτα τον ίδιο το μηχανισμό της καταστολής, δημιουργώντας έτσι έναν από τους όρους για την πτώση του καθεστώτος.

Ο σοβιετικός βοναπαρτισμός γεννήθηκε από το θεμελιακό ανταγωνισμό ανάμεσα στη γραφειοκρατία και το λαό και το συμ­πληρωματικό ανταγωνισμό ανάμεσα στους επαναστάτες και τους θερμιδοριανούς στους κόλπους της γραφειοκρατίας. Ο Στάλιν ανέβηκε στην εξουσία στηριζόμενος στη γραφειοκρατία ενάντια στο λαό, στους θερμιδοριανούς ενάντια στους επαναστάτες. Ωστόσο σε κρίσιμες στιγμές είχε αναγκαστεί να επιζητήσει την υ­ποστήριξη των επαναστατών και, με τη συνδρομή τους, την υπο­στήριξη του λαού ενάντια στους πάρα πολύ ανυπόμονους προνο­μιούχους. Μα δεν μπορεί κανείς να στηριχτεί πάνω σ’ ένα κοινωνικό ανταγωνισμό που οδηγεί στην άβυσσο. Απ’ αυτού το υποχρεωτικό πέρασμα στο θερμιδοριανό «μονολιθισμό», με την εκμηδένιση των τελευταίων υπολειμμάτων του επαναστατικού πνεύματος και την κατάπνιξη της παραμικρής πολιτικής πρωτοβουλίας των μαζών. Όσο κι αν σώζει για μια στιγμή την εξουσία του Στάλιν, η αιματηρή εκκαθάριση γκρεμίζει για πάντα τις κοινωνικοπολιτικές βάσεις του βοναπαρτισμού.

Ο Στάλιν φαίνεται να βρίσκεται κοντά στο τέλος της τραγικής αποστολής του. Όσο περισσότερο πιστεύει πως δεν έχει ανάγκη από κανένα, τόσο και πλησιάζει η ώρα όπου κανένας δεν θά ’χει ανάγκη απ’ αυτόν. Αν η γραφειοκρατία καταφέρει, αφού μετατρέψει τις μορφές ιδιοκτησίας, να βγάλει από μέσα της μια καινούργια κατέχουσα τάξη, αυτή η τάξη θα δόσει καινούργιους αρχηγούς χωρίς επαναστατικό παρελθόν –και πιο μορφωμένους. Ο Στάλιν ενδεχόμενα δεν θα εισπράξει ευχαριστίες για τα έργα του. Η ξέσκεπη αντεπανάσταση θα απαλλαγεί απ’ αυτόν κατηγορώντας τον, λόγου χάρη, για... τροτσκισμό. Ο Στάλιν θά ’πεφτε σ’ αυτή την περίπτωση θύμα ενός αμαλγάματος του τρεχούμενου τύπου. Μα η ανθρωπότητα μπαίνει και πάλι σε μια φάση πολέμων και επαναστάσεων. Τα πολιτικά καθώς και τα κοινωνικά καθεστώτα θα καταρρεύσουν σαν χάρτινοι πύργοι. Είναι πολύ πιθανό επαναστατικοί σεισμοί στην Ευρώπη και στην Ασία, προλαβαίνοντας τον καταποντισμό του σταλινισμού από την καπιταλιστική αντεπανάσταση, να διευκολύνουν την ανατροπή του από τις εργαζόμενες μάζες. Σ’ αυτή την περίπτωση, ο Στάλιν θά ’χε ακόμα λιγότερο να υπολογίζει σε χάρη.

Η μνήμη των ανθρώπων είναι μεγαλόψυχη όταν τα δρακόντεια μέτρα μπαίνουν στην υπηρεσία μεγάλων ιστορικών σκοπών. Αντίθετα η ιστορία δεν θα συγχωρέσει ούτε για μια σταλαγματιά αίμα που προσφέρθηκε στον καινούργιο Μολώχ της αυθαιρεσίας και του προνομίου. Το ηθικό μας αίσθημα βρίσκει τη βαθύτερη ικανοποίησή του στην ακλόνητη πεποίθηση πως η ιστορική τιμωρία θα είναι ανάλογη με το έγκλημα. Η επανάσταση θ’ ανοίξει όλα τα μυστικά συρτάρια, θ’ αναθεωρήσει όλες τι δίκες, θα αποκαταστήσει τους συκοφαντημένους, θα στήσει μνημεία στα θύματα, θα ρίξει αιώνιο ανάθεμα στους δήμιους. Ο Στάλιν θα εξαφανιστεί από τη σκηνή κάτω από το βάρος των εγκλημάτων του, σαν ο νεκροθάφτης της επανάστασης και η πιο απαίσια μορφή της Ιστορίας.

Κογιοακάν, καλοκαίρι του 1937.

Παγκόσμια ανησυχία για την ψυχική υγεία στην Ελλάδα

απο tvxs.gr

Στο επίκεντρο της προσοχής του 11ου Συνέδριου της Παγκόσμιας Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (W.A.P.R.), που πραγματοποιήθηκε στο Μιλάνο, βρέθηκε η κατάρρευση της ψυχικής υγείας στην Ελλάδα. Η γενική συνέλευση της εταιρείας εξέδωσε ειδικό ψήφισμα, στο οποίο τονίζεται ότι «η κοινωνική και ανθρωπιστική κρίση που πλήττει την Ελλάδα, επιβάλλει τη συνεργασία και στήριξη από την Ευρώπη» και ότι το πρόβλημα «είναι κυρίως πολιτικό».

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον ιταλικό τύπο, η κατάθλιψη σχεδόν τριπλασιάστηκε μεταξύ 2008 και 2011, οι απόπειρες αυτοκτονίας αυξήθηκαν κατά 36%, η αυτοκτονία κατά 17%.

Ο κ. Στέλιος Στυλιανίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών, επεσήμανε τον κίνδυνο ανθρωπιστικής κρίσης που προέρχεται από την περικοπή του 50% των κονδυλίων για την ψυχική υγεία.

«Δεν φαίνεται ότι υπάρχει η πολιτική βούληση της κυβέρνησης να αλλάξει την κατάσταση της δημόσιας υγείας, παρά μόνο να ακολουθεί τις οδηγίες της τρόικας. Φαίνεται ότι το κόστος της ανθρώπινης ζωής, το κόστος των ψυχικά ασθενών, η εγκατάλειψη των οικογενειών και των πολιτών στην ψυχική οδύνη δεν κοστίζει για εκείνους που διαχειρίζονται την πολιτική κρίση στην Ελλάδα» συμπλήρωσε ο κ. Στυλιανίδης.

«Στην Ελλάδα προσπαθήσαμε να αντιδράσουμε αλλά η κατάσταση της έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εάν δεν αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα ως ευρωπαϊκό το ίδιο μπορεί να συμβεί στην Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία και σε όλες τις χώρες της Ευρώπης».

Ακολουθεί το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης

Η κοινωνική και ανθρωπιστική κρίση που πλήττει την Ελλάδα, επιβάλλει τη συνεργασία και στήριξη από την Ευρώπη. Σε όλη την Ευρώπη, η οικονομική κρίση έχει καταστροφική επίδραση στις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές δομές που έχουν οικοδομηθεί στις κοινωνίες μας στις τελευταίες δεκαετίες.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό ή διοικητικό. Είναι κυρίως πολιτικό. Υπάρχει πλήρης απουσία μιας συστηματικής δημόσιας προσέγγισης στην ψυχική υγεία και στο σχεδιασμό πολιτικών, ακόμα κι αν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) και άλλοι επιστημονικοί οργανισμοί προσφέρουν τεχνική βοήθεια στην αντιμετώπιση των αυξημένων αναγκών σε συνθήκες λίγων πόρων (π.χ. το mhGAP project του Π.Ο.Υ.).

Επιπλέον, για πολιτικούς και γραφειοκρατικούς λόγους, λιγότερο από το 4% των διαθέσιμων πόρων για την ψυχική υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν αξιοποιηθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισήμως ενημερώσει ότι εάν οι στόχοι που έχουν τεθεί σχετικά με την απορρόφηση δεν επιτευχθούν, οι υπολειπόμενοι διαθέσιμοι πόροι θα αφαιρεθούν από τον προϋπολογισμό της ψυχικής υγείας. Η πίεση που ασκείται στον καθένα αλλά και στο σύστημα υπηρεσιών (δημόσιο, μη-κερδοσκοπικό και ιδιωτικό) είναι τρομακτική.

Ως WAPR υποστηρίζουμε τις δράσεις της Ελληνικής Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ), του Δικτύου των ΜΚΟ για την Ψυχική Υγεία (ΑΡΓΩ), της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Οικογενειών για την Ψυχική Υγεία (ΠΟΣΟΨΥ) και άλλων εταίρων.

Απευθύνουμε έκκληση σε όλες τις σχετικές αρχές (την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Ευρωπαίο Συνήγορο του Πολίτη, τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας) να εμπλακούν στην αντιμετώπιση της κρίσης. Απευθύνουμε έκκληση για συλλογική συντονισμένη δράση από όλους τους Ευρωπαϊκούς συλλόγους ληπτών, οικογενειών, φροντιστών και επαγγελματιών.

Ο στόχος είναι i) να αποφευχθεί η παλινδρόμηση αναφορικά με την ψυχιατρική μεταρρύθμιση και το επακόλουθο άνοιγμα των κλειστών ψυχιατρικών νοσοκομείων, ii) να προστατευθεί η κοινωνική πρόνοια και το ασφαλιστικό σύστημα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, iii) να εφαρμοστούν συστηματικές δράσεις για την κάλυψη των νέων αναδυόμενων αναγκών και ψυχοκοινωνικών προβλημάτων.

Κατά την εφαρμογή των ανωτέρω δράσεων, θεμέλιος λίθος των προσπαθειών είναι η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (CRPD). Η συγκυρία αυτή, αποτελεί μείζονα ευκαιρία για αυτούς που συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων και το σχεδιασμό πολιτικής ώστε να συνεργαστούν με τις εθνικές κυβερνήσεις, με στόχο «την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού» καθώς και τη μεταρρύθμιση των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας.

ΛΑΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ;

Μια απάντηση στους γραφειοκράτες του ΚΚΕ απο τον πρώην γραμματέα του ΚΚΕ Παντελή Πουλιόπουλο

από το έργο Τα Λαϊκά Μέτωπα και η προλεταριακή πολιτική

Λαϊκό Μέτωπο ίσον συνεργασία των τάξεων

Μέσα στις γραμμές του εργατικού κινήματος το μεγαλύτερο εμπό­διο σε μια ανεξάρτητη ταξική πάλη είναι οι μέθοδες κ’ η ιδεολογία της συνεργασίας των τάξεων. Η ιδεολογία αυτή ενσαρκώνεται πρώτ’ απ’ όλα στα συνθήματα του λεγόμενου Λαϊκού Μετώπου. Ριχτήκανε για πρώτη φορά από την Κομμουνιστική Διεθνή καί τα εθνικά της τμήματα. Τα συνθήματα αυτά βρήκανε τη θεωρητική τους έκφραση στις αποφάσεις του 7ου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς το καλοκαίρι του 1935. Πολύ γρήγορα την πολιτική αυτή την ασπάστηκαν και την προ­παγάνδισαν τα μεταρρυθμιστικά (σοσιαλδημοκρατικά) κόμματα, καθώς και πολλά φιλελεύθερα κόμματα σ’ όλο τον κόσμο.
Τα συνθήματα του Λαϊκού Μετώπου είναι καινούργια στη μορφή, αλλά πολύ παλιά στην ουσία τους. Αντιπροσωπεύουν άπλα και μόνο την κλασική πολιτική και τις μέθοδες της συνεργασίας των τάξεων και μάλιστα στην πιο γνήσια και ολοκάθαρη μορφή της : την κυβέρνηση συνασπισμού αστικών και εργατικών κομμάτων. Το Λαϊκό Μέτωπο, όπως και κάθε άλλη μορφή ταξικής συνεργασίας, είναι απάρνηση της ανεξάρτητης ταξικής πάλης των εργατών. Με το Λαϊκό Μέτωπο η εργα­τική τάξη εγκαταλείπει το δικό της πρόγραμμα, δηλαδή το πρόγραμμα. της κατάληψης της εξουσίας και το πρόγραμμα του σοσιαλισμού, και δέχεται το πρόγραμμα της «δημοκρατικής» μπουρζουαζίας, δηλαδή το πρόγραμμα της υπεράσπισης τον καθεστώτος. Ο Μπλούμ στη Γαλλία ρητά δήλωσε ότι το Λαϊκό Μέτωπο και ή κυβέρνηση του σκοπό έχουνε να διατηρήσουνε τον καπιταλισμό.

Λαϊκό Μέτωπο και Ενιαίο Μέτωπο

Το Λαϊκό Μέτωπο δεν έχει καμιά σχέση με το Ενιαίο Μέτωπο.
Το Ενιαίο Μέτωπο είναι ένα από τα κυριότερα μέσα της προλε­ταριακής πάλης. Είναι μια συμφωνία για κοινή δράση πάνω σε ένα ορισμένο πεδίο, για ορισμένες κοινές επιδιώξεις, και αποκλείει απόλυτα, κάθε θυσία προγράμματος και αρχών, αποκλείει κάθε λογής εγκατάλει­ψη της πολιτικής της εργατικής τάξης και του επαναστατικού της κόμ­ματος. Το επαναστατικό κόμμα μέσα στο Ενιαίο Μέτωπο διατηρεί ακέραιο το πρόγραμμα της ανεξάρτητης ταξικής πάλης για την εργα­τική και εργατοαγροτική εξουσία και για το σοσιαλισμό.
Αντίθετα το Λαϊκό Μέτωπο είναι ένας συνασπισμός πολιτικός για σκοπούς γενικούς πού προϋποθέτει ότι το εργατικό κόμμα εγκατέλειψε τους ανεξάρτητους σκοπούς της εργατικής τάξης και την υπέταξε στους γενικούς σκοπούς της αστικής τάξης στο όνομα της (αστικής) δημοκρα­τίας. Στή σημερινή μάλιστα πράξη η εγκατάλειψη αυτή γίνεται, ιδίως από τα κόμματα της Κομμουνιστικής Διεθνούς, όχι μόνο ουσιαστικά. αλλά και τυπικά. Ο ιδεολογικός εκφυλισμός των κομμάτων αυτών έχει σήμερα προχωρήσει τόσο πολύ ώστε συζητάνε στή Γαλλία επίσημα τη συγχώνευση με το κλασικό κόμμα των σοσιαλπροδοτών, μέσα δηλαδή σε ένα ενιαίο κόμμα μεταρρυθμιστικό - «σοσιαλιστικό», όπου καί το όνο­μα κομμουνισμός θα χανότανε ακόμα, αφού πρώτα χάθηκε πια ή ουσία του μέσα στην πολιτική της Κομμουνιστικής Διεθνούς.
Σε ριζική αντίθεση προς το Λαϊκό Μέτωπο της συνεργασίας των τάξεων, ο επαναστατικός μαρξισμός και οι κομμουνιστές - διεθνιστές αντι­παρατάσσουν το Ενιαίο Μέτωπο Πάλης που μπορεί να αγκαλιάσει τις πιο πλατιές μάζες στην προοδευτική ανάπτυξη των αγώνων του κατά του κεφαλαίου και της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας.

Λαϊκό Μέτωπο, Φασισμός και μεσαίες τάξεις

Η πολιτική του Λαϊκού Μετώπου δε μπορεί να δώσει καμιά απο­τελεσματική άμυνα κατά του φασισμου, γιατί ο φασισμός αποδείχτηκε ότι είναι η πολιτική στην οποία ωθείται αναπότρεπτα ο παρακμασμένος καπιταλισμός στη σημερινή του φάση, αν το προλεταριάτο δεν τον ανα­τρέψει. Κάθε άλλη πολιτική, έκτος από την επαναστατική πολιτική για την ανατροπή ολόκληρου του κεφαλαιοκρατικοϋ συστήματος, όχι μόνο είναι ανίσχυρη μπροστά στο φασισμό, αλλά ίσα - ίσα κάνει βέβαιη τη νίκη του φασισμού.
Πραγματικά το Λαϊκό Μέτωπο είναι ανίκανο να κινητοποιήσει τις μεσαίες τάξεις κάτω από την ηγεσία της εργατικής τάξης πού δίχως αυτή είναι αδύνατη ή νίκη των εργαζομένων. Αφού το Λαϊκό Μέτωπο υποχρεώνει την εργατική τάξη να εγκαταλείψει το δικό της ανεξάρτητο πρόγραμμα και την ανεξάρτητη ταξική ηγεσία της, αφήνει τις μεσαίες τάξεις εύκολη λεία στην ασύστολη κοινωνική δημαγωγία των φασιστών κ’ έτσι επιτρέπει στο φασισμό να αποχτήσει μια μαζική βάση πού του είναι απαραίτητη για ν’ ανεβεί στην εξουσία.

Λαϊκό Μέτωπο και δημοκρατικές διεκδικήσεις

Στους καθημερινούς οικονομικούς και πολιτικούς αγώνες η πολιτι­κή της ταξικής συνεργασίας του Λαϊκού Μετώπου είναι ένας δυνατός φραγμός στη μαχητική, δηλαδή τη μόνη αποτελεσματική, διεξαγωγή των αγώνων για τίς μερικές, άμεσες διεκδικήσεις των εκμεταλλευομένων. Προσπαθεί να απαλύνει τους καθημερινούς αγώνες με συνθήματα «κοι­νωνικής ειρήνης» (τέτοιο είναι σήμερα και ρητά το σύνθημα των κομμά­των του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία, ιδίως των σταλινικών, αυτό είναι και το νέο πρόγραμμα που διεκήρυξε η νέα του κυβέρνηση Σωτάν). Το Λαϊκό Μέτωπο στηρίζεται ολοένα και πιο πολύ στις γραφειοκρατικές και «νόμιμες» μέθοδες του αστικού κράτους, παραπέμπει τους εργαζομέ­νους στους αστικούς θεσμούς της κυβερνητικής διαιτησίας, της κρατικής υπαλληλίας, των αστικών δικαστηρίων κλπ. για να σταματήσει έτσι κάθε αγώνα για καθημερινές μερικές διεκδικήσεις ή για να τον κατευ­θύνει με τρόπον ώστε ο αγώνας αυτός να μην οξύνει και να μη βα­θύνει την ταξική συνειδητοποίηση των εργατών.
Από την πολιτική αυτή ριζικά διαφέρει επίσης η ταξική πάλη του προλεταριάτου επικεφαλής και των άλλων εκμεταλλευομένων στρω­μάτων του πληθυσμού για τις δημοκρατικές διεκδικήσεις όσον καιρό διατηρείται το καπιταλιστικό σύστημα. Με την πάλη αυτή - που δε στηρίζεται καθόλου στην παραγνώριση του βασικου χαραχτήρα της αστικής δημοκρατίας σα σκεπασμένης και απατηλής διχτατορίας του κεφαλαίου πάνω στον εργατικό λαό - βοηθούμε τη συνειδητοποίηση των καθυστερημένων μαζών και καταχτούμε περισσότερες θέσεις για. την οργάνωση της ανατροπής της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας. Τις θέσεις αυτές, ελευθερίες δημοκρατικές λόγου, συγκέντρωσης, συνδικάτων κλπ., μπορούνε να τις καταχτήσουν οι εργαζόμενοι με την ανεξάρτητή τους μόνο ταξική πάλη, ποτέ όμως με τη συμμαχία και τη θέληση των κομ­μάτων του κεφαλαίου, ακόμα και των πιό «δημοκρατικών», παρά ίσα-ίσα ενάντια στη θέληση τους.
Το Λαϊκό Μέτωπο δε συνδυάζει την πάλη για τις δημοκρατικές ελευθερίες με το σκοπό της σοσιαλιστικής δημοκρατίας των εργαζομέ­νων, αλλά τις χρησιμοποιεί σα μέσο για να προσκολλήσει τις μάζες στην αστική δημοκρατία που την παριστάνει σαν πάνω από τάξεις. Έτσι δε σβήνει μονάχα το βασικό σκοπό της περιόδου από τη συνείδη­ση των μαζών, αλλά και τις εξαπατά ακόμα και σχετικά με τις σημε­ρινές καταχτήσεις και τη σημερινή τους κατάσταση. Στή Γαλλία το Λαϊκό Μέτωπο εν ονόματι αυτής της τυπικής «λαϊκής δημοκρατίας» χειροτέρεψε ακόμα περισσότερο την οικονομική κατάσταση των εργαζο­μένων με την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος και το κύμα των υπερ­τιμήσεων που εξαπέλυσε προς μέγα όφελος των επιχειρηματιών, αφού όμως πρώτα εδημαγώγησε λιγάκι με τις περιβόητες «κοινωνικές μεταρ­ρυθμίσεις» του. Η αστυνομία του σκότωσε το Μάη εργάτες στο Κλισύ πού πήγανε να διαλύσουνε συγκεντρώσεις φασιστικές και οι σταλινικοί προχτές στην επαρχία καλούσανε τους εργάτες να θεωρούνε «δική τους» την αστυνομία της Δημοκρατίας, ως μόνους δε εχθρούς των τους εργο­δότες, σα να μην είναι η αστυνομία της αστικής δημοκρατίας όργανο της κυρίαρχης τάξης των εργοδοτών!

Λαϊκό Μέτωπο ίσον αστική κυβέρνηση συνασπισμού

Ολοκληρωτικό μέρος της πολιτικής του Λαϊκού Μετώπου είναι η δημιουργία αστικών κυβερνήσεων συνασπισμού, όπου παρακάθηνται αστοί μαζί με εργατικούς ηγέτες, έχοντας πίσω τους τα Γενικά Επιτε­λεία και όλο το μηχανισμό του αστικού κράτους. Τέτοιες κυβερνήσεις εγνωρίσαμε πολλές ύστερα από τον πόλεμο καί το πρόβλημα του μινιστεριαλισμού, δηλαδή της υπουργοποίησης εργατικών ηγετών, έχει μέσα στο εργατικό κίνημα του κόσμου μια μακρόχρονη θεωρητική και ιστορική παράδοση. Τέτοιες κυβερνήσεις σε καμιά περίπτωστη δε μπορούνε να εξυπηρετήσουνε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των εργαζομένων γενικά.
Η κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου είναι, όπως καί κάθε άλλη κυ­βέρνηση συνασπισμού, μια μορφή αστικής κυβέρνησης, μια ιδιαίτερη εμφάνιση του αστικού κράτους. Κράτος καί κυβέρνηση είναι η κεντρική εκτελεστική εξουσία της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης. Μπαίνοντας σε μια καπιταλιστική κυβέρνηση, κάτω από οποιουσδήποτε όρους, τα εργατικά κόμματα γίνονται διαχειριστές της πολιτικής εξουσίας για λο­γαριασμό της κεφαλαιοκρατίας. Σαν τέτοια είναι δίχως άλλο αναγκα­σμένα να ενεργούνε με τρόπο που να εμποδίζουνε, και στις κρίσιμες στι­γμές να καταπνίγουνε, τον επαναστατικό αγώνα των εργατών για την κα­τάληψη της εξουσίας και για το σοσιαλισμό. Γιατί ένας τέτοιος αγώνας δε μπορεί να νοηθεί δίχως ασυμφιλίωτη πάλη ενάντια σε κάθε μορφή της καπιταλιστικής εξουσίας. Απ’ αυτή την ακαταγώνιστη εσωτε­ρική λογική πηγάζει ο αντεπαναστατικός χαραχτήρας των κυβερνήσεων του Λαϊκού Μετώπου.

Το Λαϊκό Μέτωπο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα η πολιτική του Λαϊκού Μετώπου, προετοιμασμένη ιδεολογικά με τις αποφάσεις της Ολομέλειας της Κ.Ε. του ΚΚΕ του Γενάρη του 1934, είχε για πρώτο κύριο αποτέλεσμα την οριστική διάλυση του παλιού ΚΚΕ σε μια άμορφη μάζα από συγχυσμένους φίλους της ΕΣΣΔ και προλετάριους κάτω από τη διεύθυνση μιας υπαλληλικής γραφειοκρατίας και ανεύθυνων μικροαστών δημοκρατών, εντελώς ξένων προς τους ιστορικούς σκοπούς του εργατικού κινήματος.
Επειδή στη χώρα δεν υπήρχαν άξια λόγου μικροαστικά δημοκρα­τικά κόμματα, τα δημιουργήσανε με τη φαντασία τους, βάζοντας επικε­φαλής ενός άνύπαρχτου ουσιαστικά «Λαϊκού Μετώπου» κοινούς πολιτι­κούς αγύρτες τύπου Ι. Σοφιανόπουλου. Έτσι το ΚΚΕ, παρουσιαζόμενο το ίδιο τεχνητά με τη μορφή του Λαϊκού Μετώπου, έδωσε την εμπιστο­σύνη του μέσα στη Βουλή στο μεγάλο αντιδραστικό κόμμα της φιλελεύ­θερης κεφαλαιοκρατίας που κάτω από την κυβέρνηση του η εργατική τάξη και οι χωρικοί γνωρίσανε τη μεγαλύτερη καταπίεση και εκμετάλ­λευση. Μέσον αυτού στήριξε στην κυβέρνηση το στρατηγό Μεταξά, επι­τρέποντας έτσι σ’ αυτόν να προετοιμάσει άνετα τη σημερινή διχτατορία. Συμμαχώντας με το Φιλελεύθερο κόμμα στα 1935 και αποκρούοντας το Ενιαίο Εργατοαγροτικό Μέτωπο κατά της Παλινόρθωσης, το ΚΚΕ βοήθησε τους βενιζελικούς να εξαπατήσουνε τις αντιμοναρχικές μάζες και να ετοιμάσουν έτσι άνετα από το 1935 (Μάης) κιόλας το συμβιβασμό τους με τον έκπτωτο βασιλιά και να τον παλινορθώσουν. Όταν αυτός παλινορθώθηκε, το Λαϊκό Μέτωπο (ΚΚΕ), σκορπίζοντας στις μάζες την καταστροφική αυταπάτη ότι ανοίγεται νέα περίοδος φιλελεύθερων ειδυλ­λίων, πήγε και προσκύνησε επίσημα το Παλάτι. Όταν τέλος η μεγάλη κινητοποίηση της Θεσσαλονίκης και το κύμα του πανελλαδικού απερ­γιακού κινήματος, που το βοηθούσαν ομόθυμα οι μικροαστοί και φτωχοί χωρικοί, έδειξε το Μάη του 1936 ότι οι εργαζόμενες μάζες της χώρας είταν έτοιμες με τη δική τους δύναμη να ματαιώσουνε τα σχέδια της βα­σιλικής διχτατορίας του Μεταξά, το Λαϊκό Μέτωπο συμμαχικά με τους βουλευτές του βενιζελικού κόμματος αναχαίτισαν το κίνημα των εργα­τών κ’ έτσι έδωσαν στον υποψήφιο διχτάτορα μια εύκολη νίκη την ίδια στιγμή που η θέση του είχε αδυνατίσει στον πιο μεγάλο βαθμό και εί­χε κλονιστεί από τα χτυπήματα των μαζών. Ή νίκη εκείνη στάθηκε αποφασιστική για την εγκαθίδρυση της σημερινής βασιλικής διχτατορίας του κεφαλαίου.
Σήμερα το ΚΚΕ - Λαϊκό Μέτωπο αποκρούει, με λύσσα μάλιστα, τις προτάσεις της Ενιαίας Οργάνωσης Κομμουνιστών - Διεθνιστών της Ελλάδας για τη συγκρότηση ενός Ενιαίου Μετώπου κατά της Διχτατορίας και προσανατολίζει όλη την πολιτική του σε μια συμμαχία με απόταχτους πλαστηρικούς αξιωματικούς («αντιφασίστες») και με τα αστικά κόμματα. Είναι γνωστό ότι οι μεν πρώτοι στο όνομα της Δημο­κρατίας έκαναν το διχτατορικό πραξικόπημα του Μάρτη του 1935, τα δε δεύτερα, αφού έστρωσαν το δρόμο στην Παλινόρθωση και στη διχτατορία, τώρα απευθύνονται όλα μαζί στο Παλάτι και ζητούνε την αποκατά­σταση τους στην εξουσία, δίνοντας γι’ αντάλλαγμα την υποχρέωση τους να συνεχίσουν ακόμα πιο σκληρά την καταστολή του εργατικού κινήματος και να μονιμοποιήσουν ακόμα και με συνταγματική διάταξη μέγα μέρος από την τωρινή διχτατορική εξουσία του θρόνου.
Την πολιτική αυτή του ελληνικού Λαϊκοϋ Μετώπου (ΚΚΕ) συμ­πληρώνει ο αδιάντροπος εθνικισμός με τον οποίο το κόμμα αυτό ζητεί να μπολιάσει τους εργάτες. Αυτός είναι συνέπεια της γενικής πολιτικής της σοβιετικής διπλωματίας: μια Ελλάδα «ισχυρή» στο πλευρό του Γαλλοσοβιετικοϋ Συμφώνου για το νέο πόλεμο. Από ‘δω και οι εξωφρε­νικές πατριωτικές εξάρσεις που πολλές φορές παίρνουν ολότελα κωμικό χαραχτήρα και προχτές ακόμα οδήγησαν το ΚΚΕ στο αίσχος να συμ­μετάσχει μέσω των φοιτητικών του οργανώσεων στις εθνικές γιορτές καί πανεπιστημιακές επιδείξεις καί λαμπαδηφορίες πού διοργάνωσε ό Με­ταξάς.
Μια καθαρή υποχώρηση στην ιδεολογία και στη μέθοδο του Λαϊ­κού Μετώπου παρουσιάζει σήμερα στην Ελλάδα και το Αρχειομαρξιστικό Κόμμα. Μόλο που στις διακηρύξεις του ως τώρα φαινότανε πως είναι για μια ανεξάρτητη ταξική πολιτική του προλεταριάτου, για το Ενιαίο Μέτωπο και κατά της ταξικής συνεργασίας, ωστόσο στην πράξη απέκρουσε το ενιαίο μέτωπο που του πρότεινε η Ε.Ο.Κ.Δ.Ε. και τώρα, από το όργανό του αρχίζει καθαρά να μιλάει για μια συμμαχία με όλα, και τα αστικά κόμματα ενάντια στη Διχτατορία. Έτσι αποδεικνύεται και ‘δω ο βαθύς καιροσκοπικός χαραχτήρας του κόμματος αυτού όπως τον διαπίστωσε εξαρχής η Ενωτική Συνδιάσκεψη της Ε.Ο.Κ.Δ.Ε.

Αθήνα, Ιούνης του 1937.

Υπάρχει ακόμα στίγμα;

Ο στιγματισμός στη Ψυχοθεραπεία 

Γράφει η Ειρήνη Χατζηαναγνώστου*

Το μόνο σίγουρο είναι πως ο στιγματισμός εκείνων που επισκέπτονται τον ψυχολόγο ή τον ψυχίατρο, δυστυχώς υφίσταται ακόμη και σήμερα. Το ερώτημα, όμως, είναι αν θα έπρεπε να υφίσταται. Μας προσφέρει κάτι η ύπαρξη του στιγματισμού ή μήπως τελικά κοστίζει σε κάποιους ανθρώπους την ψυχική τους υγεία;

Αναγνωρίζω πως το γεγονός αυτό υφίσταται- ειδικά στην επαρχία και σε κλειστές κοινωνίες- αλλά αφορμή για να ασχοληθώ με το συγκεκριμένο θέμα ήταν κάτι που συνέβη σε μια θεραπευόμενη μου. Συνάντησε κάποιον γνωστό της ο οποίος της είπε «Σ. δεν το περίμενα από σένα αυτό». Τι ήταν όμως αυτό που δεν περίμενε; Δεν περίμενε ότι η συγκεκριμένη κυρία μπορεί να αντιμετωπίζει κάποια προβλήματα; Ή μήπως του φάνηκε αδιανόητο το γεγονός ότι εκείνη ήταν τόσο δυνατή που αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της;

Ας τα πάρουμε, όμως, με τη σειρά. Θεωρώ φρικτό σε μια τέτοια εποχή που ζούμε, που όλοι μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με πάρα πολλά προβλήματα, που το άγχος, ο φόβος, η θλίψη, ο θυμός και η ανασφάλεια είναι κυρίαρχα στις ζωές μας, να σκέφτονται πολλοί άνθρωποι ότι θα τους πούνε τρελούς αν μάθουν ότι επισκέπτονται ψυχολόγο. Για να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους, λοιπόν, να ξεκαθαρίσουμε πως δεν είναι τρελός εκείνος που επισκέπτεται τον ψυχολόγο. Όμως ακόμα κι αν είναι, θα τον αποκλείσουμε από την κοινωνία; Μήπως τελικά είναι πρόβλημα με τον ίδιο μας τον εαυτό και όχι ένα πρόβλημα που προέρχεται από τους άλλους; Και τι εννοώ μ’ αυτό; Ότι τελικά είμαστε εμείς οι ίδιοι που ίσως δεν μπορούμε να αποδεχτούμε ότι μπορεί να έχουμε ψυχολογικά προβλήματα με αποτέλεσμα να αυτοστιγματιζόμαστε. Αν εμείς αποδεχτούμε τον εαυτό μας μαζί με τα προβλήματα του και τη βοήθεια που έχουμε ανάγκη, πιστεύετε ότι θα συνεχίσει να μας απασχολεί το τι πιστεύουν οι άλλοι για την επιλογή μας να επισκεφτούμε τον ψυχολόγο; Νομίζω πως όχι. Όσο πιο σίγουροι είμαστε για τον εαυτό μας και για τις επιλογές μας, τόσο λιγότερο μας ενδιαφέρει η άποψη των άλλων. Γιατί το να φροντίσουμε την σωματική μας υγεία δεν αποτελεί ταμπού και επισκεπτόμαστε με άνεση τον παθολόγο και το να φροντίσουμε την ψυχική μας υγεία είναι κάτι που θα πρέπει να γίνεται κρυφά από την κοινωνία, ή ακόμη χειρότερα να μην γίνεται καθόλου;

Από το να σας απασχολεί το τι θα πούνε οι άλλοι και πως θα κρίνουν την κίνηση σας να επισκεφτείτε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας, καλύτερα να στρέψετε την προσοχή σας μέσα σας και να δείτε τις δικές πεποιθήσεις σε σχέση με αυτό. Θα κρίνατε και εσείς κάποιον άλλο που φροντίζει για την ψυχική του υγεία; Αυτό συμβαίνει πολύ συχνά. Και ξέρετε για ποιο λόγο συμβαίνει; Είναι κάτι σαν εξορκισμός του κακού! Η συνειδητοποίηση ότι αυτό που συμβαίνει στο διπλανό μας μπορεί να συμβεί και σε μας, μας κάνει να το αρνούμαστε και να το απορρίπτουμε. Στην ουσία, όμως, απορρίπτουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Η  δυσκολία μας να αποδεχτούμε και να πλησιάσουμε εκείνον που αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα, είναι η αδυναμία μας να κατανοήσουμε και να αποδεχτούμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Νομίζω πως έχει συμβεί στον καθένα να αποξενώνεται και να θέλει να είναι μόνος όταν αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα. Τελικά, όμως,  έτσι μόνος του δεν περιθωριοποιείται; Και αυτό συμβαίνει από τον φόβο μήπως οι άλλοι τον απορρίψουν. Ο πόνος, η θλίψη, ο θυμός, η στεναχώρια είναι όλα υγιή συναισθήματα όπως είναι και η χαρά, η ικανοποίηση και η αγάπη. Γιατί, όμως, στα αρνητικά μας συναισθήματα δεν δίνουμε χώρο να υπάρχουν; Γιατί δεν τα αποδεχόμαστε εμείς στον εαυτό μας, αλλά ούτε στους άλλους; Γιατί βιαζόμαστε να τα πνίξουμε; Γιατί μας κουράζει κάποιος που είναι συνεχώς θλιμμένος; Γιατί μας κουράζει και ο ίδιος μας ο εαυτός όταν είναι για πολύ καιρό θλιμμένος; Αναγνωρίζω ότι στο συγκεκριμένο κείμενο έχω θέσει πολλά ερωτήματα. Και αυτό το έκανα σκόπιμα, κυρίως για να σας προβληματίσω ως προς τα εσωτερικά εμπόδια που θέτετε εσείς οι ίδιοι στη ζωή σας.

Σε μια σύγχρονη εποχή που η πρόληψη και η θεραπεία των ψυχικών διαταραχών αποτελούν παγκόσμιο αίτημα, τα στερεότυπα και ο στιγματισμός κάνουν τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη ζωή τους  πολλές φορές να τρομοκρατούνται μπροστά στην ιδέα ότι ίσως έχουν «ψυχολογικά προβλήματα». Όλη αυτή η ανησυχία συχνά τους δημιουργεί πολύ περισσότερα προβλήματα από το «πρόβλημα» της επίσκεψης στον ειδικό.

Ίσως σε αρκετούς από εσάς οι πρώτες σκέψεις  που του έρχονται στο μυαλό στην «έννοια» ψυχολόγος ή ψυχοθεραπεία, πέραν από οποιαδήποτε θαυμασμό ή υποτίμηση που μπορεί να εκφράζουν, εμπεριέχουν έναν περισσότερο ή λιγότερο ασυνείδητο αλλά ισχυρό φόβο: «Ο ψυχολόγος μπορεί να ανακαλύψει κάτι φοβερό για μένα… Μήπως αποκαλυφθεί ότι κάτι δεν πάει καλά με μένα;» Η αλήθεια είναι ότι το μόνο πολύ φοβερό που μπορεί να ανακαλύψει ο ψυχολόγος για κάποιον και ο ίδιος για τον εαυτό του είναι η ανθρώπινη φύση του, η οποία εκτός από έλεγχο, δύναμη, αυτονομία, κ.ά. έχει και «αδυναμίες». Βέβαια η παραπάνω ανησυχία είναι ισχυρή καθώς αγγίζει, υποσυνείδητα, τον «φόβο της τρέλας», φόβος που έχει υψώσει το πιο δογματικό τοίχος προκατάληψης μεταξύ του κόσμου και των ψυχολόγων: «Αν πάω στον ψυχολόγο σημαίνει ότι είμαι τρελός». Αυτή η σκέψη θα μπορούσε να αλλάξει και να γίνει: « Αν πάω στον ψυχολόγο δεν σημαίνει πως είμαι τρελός.  Σημαίνει πως είμαι δυνατός και ζητάω βοήθεια για να αντιμετωπίσω τα προβλήματα που με απασχολούν. Και αυτό είναι δύναμη. Όχι τρέλα».

 Η Χατζηαναγνώστου Ειρήνη είναι Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπεύτρια παιδιών- εφήβων- ενηλίκων, και εξειδικευμένη στη Νόσο Alzheimer. Εργάζεται στο δικό της Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας «Ψυχή & Λόγος» στην οδό Καβέτσου 13, Μυτιλήνη. Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2251104284. Περισσότερες πληροφορίες στο eirinichatzianagnostou.blogspot.gr

Η κα Χατζηαναγνώστου Ειρήνη αρθρογραφεί κάθε Παρασκευή στο Lesvosnews